Сут бези саратонига мойиллик (кенгайтирилган)

Сут бези саратони кенг тарқалган онкологик касаллик ҳисобланади. Ҳар йили дунёда 1,3 млн дан ортиқ янги ҳолат қайд этилади. Скринингдан ўтиб турилса, касалликни ўз вақтида аниқлаш мумкин. Унинг қандай бўлиши кераклиги ва қайси ёшдан текширувдан ўтиш кераклиги сут бези саратонининг якка хавфига боғлиқ. Қайси хавф гуруҳига тегишли эканингизни лаборатория ва асбобий ташхис аниқлашга ёрдам беради.

Текширувдан кейин шифокорлар сут бези саратони скринингининг мақбул тактикасини аниқлаши мумкин. Хавф омиллари йўқ аёлларда профилактик текширув 40 ёшдан бошлаб маммография ёрдамида ҳар йили ўтказилади. Сут бези саратони хавфи юқори бўлганда скринингни 30 ёшдан бошлайди, унга қўшимча равишда ҳар йилги МРТ киради.

BRCA мутацияларининг мавжудлиги сут бези саратони эҳтимолини максимал оширади, шунинг учун бундай ҳолатларда аёлларга профилактик мастектомия (сут безларини олиб ташлаш) таклиф этилади, у сут бези саратонидан ўлиш эҳтимолини 90% га пасайтиради (Hartmann L.C. et al.).

Сут безларининг УЗИ. Саратон олди касалликларини аниқлаш, шунингдек сут безининг юқори зичлигини — онкопатологиянинг асосий хавф омилларидан бирини аниқлаш имконини беради.

BRCA1, BRCA2 (8 мутация). Бу мутациялар кўп учрамаса-да, улар сут бези саратонининг энг жиддий хавф омиллари ҳисобланади. BRCA мутациялари патология хавфини популяциядаги ўртача кўрсаткичлар билан солиштирганда 5-20 марта оширади, чунки ҳужайраларнинг хромосома барқарорлигини бузади. BRCA1 мутациялари кўпроқ учрайди. Улар ўзак ҳужайраларининг эстрогенга боғлиқ ҳужайраларга дифференсиациясини (етилишини, ихтисослашувини) бузади. BRCA2 мутациялари камроқ учрайди, лекин улар хавфлироқ ва кўпинча бир вақтнинг ўзида бир неча хавфли ўсма пайдо бўлишига сабаб бўлади, кўпроқ сут безлари ва тухумдонларда, шунингдек эркаклардаги сут бези саратонининг жиддий сабаби ҳисобланади.

Сийдикдаги метаболитлар. Бу — жинсий гормонлар метаболизми натижасида ҳосил бўладиган моддалар. Улар кансероген ва антикансероген бўлиши мумкин. Метаболитлар даражаси бўйича постменопаузадаги сут бези саратони хавфини баҳолаш мумкин.

Қон эрталаб оч қоринга, яхшиси соат 8 дан 11 гача топширилади. Охирги овқатланишдан қон олишгача камида 8 соат ўтиши керак. Сувни одатдаги тартибда ичиш мумкин. Қон топширишдан 24 соат олдин чекишдан воз кечинг, алкогол, чой, қаҳва, шарбатни истисно қилинг. Жисмоний зўриқиш (спорт, югуриш, зинапоядан тез кўтарилиш) ва ҳиссий ҳаяжонни истисно қилинг. Текширув арафасида, кечқурун, ёғли овқациз енгил кечки овқат. Қон топширишдан 15 дақиқа олдин дам олиб, ўтириб, тинчланиш тавсия этилади. Текширувдан 10–12 соат олдин қуйидагиларни истеъмол қилманг: алкогол, аччиқ ва шўр овқат, сийдик рангини ўзгартирувчи маҳсулотлар (сабзи, лавлаги). Иложи борича сийдик ҳайдовчи препаратларни қабул қилманг. Аёлларга ҳайз даврида сийдик таҳлилини топшириш тавсия этилмайди. Сийдик йиғишдан олдин ташқи жинсий аъзоларни синчиклаб тозаланг. Эрталабки сийдикнинг ўрта порциясини (уйқудан кейин дарҳол) 30–80 мл ҳажмда стерил контейнерга йиғинг.