Sut bezi saratoniga moyillik (kengaytirilgan)

Sut bezi saratoni keng tarqalgan onkologik kasallik hisoblanadi. Har yili dunyoda 1,3 mln dan ortiq yangi holat qayd etiladi. Skriningdan oʻtib turilsa, kasallikni oʻz vaqtida aniqlash mumkin. Uning qanday boʻlishi kerakligi va qaysi yoshdan tekshiruvdan oʻtish kerakligi sut bezi saratonining yakka xavfiga bogʻliq. Qaysi xavf guruhiga tegishli ekaningizni laboratoriya va asbobiy tashxis aniqlashga yordam beradi.

Tekshiruvdan keyin shifokorlar sut bezi saratoni skriningining maqbul taktikasini aniqlashi mumkin. Xavf omillari yoʻq ayollarda profilaktik tekshiruv 40 yoshdan boshlab mammografiya yordamida har yili oʻtkaziladi. Sut bezi saratoni xavfi yuqori boʻlganda skriningni 30 yoshdan boshlaydi, unga qoʻshimcha ravishda har yilgi MRT kiradi.

BRCA mutatsiyalarining mavjudligi sut bezi saratoni ehtimolini maksimal oshiradi, shuning uchun bunday holatlarda ayollarga profilaktik mastektomiya (sut bezlarini olib tashlash) taklif etiladi, u sut bezi saratonidan oʻlish ehtimolini 90% ga pasaytiradi (Hartmann L.C. et al.).

Sut bezlarining UZI. Saraton oldi kasalliklarini aniqlash, shuningdek sut bezining yuqori zichligini — onkopatologiyaning asosiy xavf omillaridan birini aniqlash imkonini beradi.

BRCA1, BRCA2 (8 mutatsiya). Bu mutatsiyalar koʻp uchramasa-da, ular sut bezi saratonining eng jiddiy xavf omillari hisoblanadi. BRCA mutatsiyalari patologiya xavfini populyatsiyadagi oʻrtacha koʻrsatkichlar bilan solishtirganda 5-20 marta oshiradi, chunki hujayralarning xromosoma barqarorligini buzadi. BRCA1 mutatsiyalari koʻproq uchraydi. Ular oʻzak hujayralarining estrogenga bogʻliq hujayralarga differensiatsiyasini (yetilishini, ixtisoslashuvini) buzadi. BRCA2 mutatsiyalari kamroq uchraydi, lekin ular xavfliroq va koʻpincha bir vaqtning oʻzida bir necha xavfli oʻsma paydo boʻlishiga sabab boʻladi, koʻproq sut bezlari va tuxumdonlarda, shuningdek erkaklardagi sut bezi saratonining jiddiy sababi hisoblanadi.

Siydikdagi metabolitlar. Bu — jinsiy gormonlar metabolizmi natijasida hosil boʻladigan moddalar. Ular kanserogen va antikanserogen boʻlishi mumkin. Metabolitlar darajasi boʻyicha postmenopauzadagi sut bezi saratoni xavfini baholash mumkin.

Qon ertalab och qoringa, yaxshisi soat 8 dan 11 gacha topshiriladi. Oxirgi ovqatlanishdan qon olishgacha kamida 8 soat oʻtishi kerak. Suvni odatdagi tartibda ichish mumkin. Qon topshirishdan 24 soat oldin chekishdan voz keching, alkogol, choy, qahva, sharbatni istisno qiling. Jismoniy zoʻriqish (sport, yugurish, zinapoyadan tez koʻtarilish) va hissiy hayajonni istisno qiling. Tekshiruv arafasida, kechqurun, yogʻli ovqatsiz yengil kechki ovqat. Qon topshirishdan 15 daqiqa oldin dam olib, oʻtirib, tinchlanish tavsiya etiladi. Tekshiruvdan 10–12 soat oldin quyidagilarni isteʼmol qilmang: alkogol, achchiq va sho'r ovqat, siydik rangini oʻzgartiruvchi mahsulotlar (sabzi, lavlagi). Iloji boricha siydik haydovchi preparatlarni qabul qilmang. Ayollarga hayz davrida siydik tahlilini topshirish tavsiya etilmaydi. Siydik yigʻishdan oldin tashqi jinsiy aʼzolarni sinchiklab tozalang. Ertalabki siydikning oʻrta portsiyasini (uyqudan keyin darhol) 30–80 ml hajmda steril konteynerga yigʻing.