Майлӣ ба саратони ғадуди шир (васеъ)

Саратони ғадуди шир бемории паҳншудаи онкологӣ мебошад. Ҳар сол дар ҷаҳон зиёда аз 1,3 млн ҳолати нав сабт мешавад. Агар скрининг гузаронида шавад, бемориро саривақт ошкор кардан мумкин аст. Он ки он чӣ гуна бояд бошад ва аз кадом синну сол муоинаро оғоз кардан лозим аст, ба хавфи инфиродии саратони ғадуди шир вобаста аст. Ташхиси лабораторӣ ва асбобӣ ба муайян кардани он кӯмак мекунад, ки шумо ба кадом гурӯҳи хавф тааллуқ доред.

Пас аз муоина духтурон метавонанд тактикаи беҳтарини скрининги саратони ғадуди широро муайян кунанд. Дар заноне, ки омилҳои хавф надоранд, муоинаи профилактикӣ аз 40-солагӣ ҳарсола бо ёрии маммография гузаронида мешавад. Ҳангоми хавфи баланди саратони ғадуди шир скринингро аз 30-солагӣ оғоз мекунанд ва илова бар ин МРТ-и ҳарсола дохил мешавад.

Мавҷудияти мутатсияҳои BRCA эҳтимоли саратони ғадуди широ ба ҳадди аксар мерасонад, бинобар ин дар чунин ҳолатҳо ба занон мастэктомияи профилактикӣ (бартарафсозии ғадудҳои шир) пешниҳод мешавад, ки эҳтимоли фавтро аз саратони ғадуди шир 90% паст мекунад (Hartmann L.C. et al.).

УЗИ-и ғадудҳои шир. Имкон медиҳад бемориҳои пешазсаратонӣ ошкор карда шаванд, инчунин зичии баланди ғадуди шир — яке аз омилҳои асосии хавфи онкопатология муайян гардад.

BRCA1, BRCA2 (8 мутатсия). Гарчанде ин мутатсияҳо зуд-зуд вонамехӯранд, онҳо омилҳои муҳимтарини хавфи саратони ғадуди шир мебошанд. Мутатсияҳои BRCA хавфи патологияро дар муқоиса бо нишондиҳандаҳои миёнаи популятсия 5-20 маротиба зиёд мекунанд, зеро устувории хромосомии ҳуҷайраҳоро вайрон менамоянд. Мутатсияҳои BRCA1 бештар вомехӯранд. Онҳо дифференсиатсияи (камолот, махсусгардонии) ҳуҷайраҳои бунёдиро ба ҳуҷайраҳои аз эстроген вобаста вайрон мекунанд. Мутатсияҳои BRCA2 камтар вомехӯранд, вале хатарноктаранд ва аксаран пайдоиши якбораи якчанд омоси бадсифатро ба вуҷуд меоранд, бештар дар ғадудҳои шир ва тухмдонҳо, инчунин сабаби ҷиддии саратони ғадуди шир дар мардон мебошанд.

Метаболитҳо дар пешоб. Инҳо моддаҳое мебошанд, ки дар натиҷаи мубодилаи гормонҳои ҷинсӣ ташаккул меёбанд. Онҳо метавонанд канцерогенӣ ва зиддиканцерогенӣ бошанд. Аз рӯи сатҳи метаболитҳо метавон хавфи саратони ғадуди широ дар постменопауза доварӣ кард.

Хун субҳ бо меъдаи холӣ, беҳтараш аз соати 8 то 11 супорида мешавад. Аз хӯроки охирин то хунгирӣ бояд на камтар аз 8 соат гузарад. Обро бо реҷаи муқаррарӣ нӯшидан мумкин аст. 24 соат пеш аз супоридани хун аз тамокукашӣ даст кашед, машрубот, чой, қаҳва ва афшураро истисно кунед. Зӯрии ҷисмонӣ (варзиш, давидан, зуд боло рафтан аз зина) ва ҳаяҷони асабро истисно кунед. Рӯзи пеш аз таҳқиқ, бегоҳӣ, хӯроки шоми сабук бе хӯроки серравған. 15 дақиқа пеш аз супоридани хун истироҳат карда, нишаста, ором шудан тавсия мешавад. 10–12 соат пеш аз таҳқиқ инҳоро истеъмол накунед: машрубот, хӯроки тунду шӯр, маҳсулоти рангивазкунандаи пешоб (сабзӣ, лаблабу). Ба қадри имкон қабули доруҳои пешоборро истисно кунед. Ба занон ҳангоми ҳайз супоридани таҳлили пешоб тавсия намешавад. Пеш аз ҷамъоварии пешоб узвҳои беруни таносулро бодиққат тоза кунед. Ҳиссаи миёнаи пешоби субҳро (фавран пас аз хоб) ба ҳаҷми 30–80 мл ба контейнери стерилӣ ҷамъ кунед.