Qonni bezgak plazmodiysiga tekshirish
Tavsif
Qonni bezgak plazmodiysiga tekshirish — eritrotsitlar ichidagi bezgak parazitlarini (plazmodiylarni) topish uchun boʻyalgan qon preparatlarini («yupqa surtma» va «qalin tomchi») mikroskopik tekshirish. Qalin tomchi parazitlarni topish ehtimolini oshiradi, yupqa surtma esa plazmodiy turini va shikastlanish jadalligini (parazitemiyani) aniqlash imkonini beradi.
Qon mikroskopiyasi bezgakni tashxislashning oltin standarti boʻlib qolmoqda. Bu tekshiruv shoshilinch tartibda bajariladi, chunki bezgak tez avj olib, hayotga xavf tugʻdirishi mumkin.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
Bezgak boʻyicha endemik hududlarga borgan odamlarda (Afrika, Osiyo, Lotin Amerikasi mamlakatlari) isitma, titroq, terlash, bosh va mushak ogʻrigʻida, ayniqsa qaytgandan keyin bir haftadan bir necha oygacha boʻlgan muddatlarda koʻrsatilgan. Bezgakka klinik shubha boʻlganda tekshiruv «qulay» vaqtni kutmasdan, kechiktirmay oʻtkaziladi.
Tahlilga tayyorgarlik
Maxsus tayyorgarlik va ochlik talab qilinmaydi — qon kunning istalgan vaqtida, bezgakka shubha boʻlsa, imkon qadar tez olinadi. Qonni isitma/titroq xuruji vaqtida yoki undan keyin darhol olish maqsadga muvofiq — qondagi parazitlar soni eng koʻp boʻlganda. Iloji boricha qon bezgakka qarshi preparatlarni qabul qilish boshlanishidan oldin olinadi. Endemik hududlarga safarlar va qaytish sanalari haqida xabar berish muhim. Yagona salbiy natija bezgakni ISTISNO QILMAYDI: shubha saqlansa, tekshiruv uchta salbiy natija olinguncha takrorlanadi (odatda har 12–24 soatda).
Natijalarni talqin qilish
Plazmodiylarning topilishi bezgak tashxisini tasdiqlaydi; bunda qoʻzgʻatuvchi turi va parazitemiya darajasi aniqlanadi, bu davolashni tanlash va ogʻirlikni baholash uchun muhim. Manfiy natija ushbu namunada parazitlar topilmaganini bildiradi, lekin parazitemiya darajasi past boʻlganda yoki qon xuruj tashqarisida olinganda ular aniqlanmasligi mumkin.
Natijaga xurujga nisbatan qon olish vaqti, parazitemiya darajasi, bezgakka qarshi preparatlarni qabul qilishning boshlanishi (aniqlashni kamaytiradi), shuningdek preparatlarni tayyorlash va boʻyash sifati hamda laborantning tajribasi taʼsir qiladi. Shuning uchun bezgakning klinik ehtimoli yuqori boʻlganda bir martalik manfiy natija tashxisni istisno qilishga asos boʻla olmaydi — takroriy tekshiruvlar zarur, zarur boʻlsa ekspress-testlar va PZR bilan toʻldiriladi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.