Umumiy xolesterin
Tavsif
Xolesterin yurak-qon tomir xavfini baholash uchun ishlatiladigan markerlardan biri hisoblanadi. Bu modda lipofil spirt hisoblanadi. U hujayra membranalari tarkibiga kiradi va gormonlar ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Ammo qondagi xolesterinning yuqori miqdori ateroskleroz rivojlanishi, tez avj olishi va yurak-qon tomir hodisalari ehtimolining ortishi bilan bogʻliq. Xolesterinning katta qismi jigarda ishlab chiqariladi. Uning oz miqdori organizmga hayvon mahsulotlari bilan ham tushadi. Qonda xolesterin konsentratsiyasi yosh bilan oshadi. Unga ovqatlanish afzalliklari, dori vositalari, jismoniy faollik darajasi, odamning tana vazni taʼsir qiladi.
Qondagi yuqori xolesterin hech qanday simptom keltirib chiqarmaydi. Ateroskleroz koʻrinishlari tomirlarda tromblar paydo boʻlgunicha yoki ateroskleroz pilakchalari arteriya boʻshligʻini uchdan ikki qismidan koʻproq yopgunicha yuzaga kelmaydi. Ammo bundan yillar, hatto oʻnlab yillar oldin ateroskleroz ning asosiy xavf omilini aniqlash mumkin: qondagi yuqori xolesterinni. Buni qilish juda oson: xolesteringa tahlil topshirish yetarli.
Agar u oshgan boʻlib chiqsa, odam xolesterin darajasini pasaytirish boʻyicha oʻz vaqtida chora koʻra oladi. Biroz oshganda ovqatlanish rejimini oʻzgartirish va jismoniy faollikni oshirish yetarli. Xolesterinni pasaytirishga tana vaznini normallashtirish ham yordam beradi. Agar xolesterin darajasi kuchli oshsa va bemorda ateroskleroz boshqa xavf omillari aniqlansa, shifokor unga jigarda xolesterin ishlab chiqarilishini bostiruvchi yoki uning hazm yoʻlida soʻrilishini buzuvchi dorilarni tayinlaydi.
Yana
Холестерин общий — суммарная концентрация холестерина всех липопротеиновых фракций. Холестерин нужен для построения клеточных мембран, синтеза гормонов и желчных кислот, но его избыток связан с атеросклерозом и сердечно-сосудистыми заболеваниями.
Показатель используют для оценки риска атеросклероза; для полной картины его дополняют фракциями (ЛПНП, ЛПВП, триглицериды) — липидным профилем.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
Yurak-qon tomir xavfini skrining qilish uchun tavsiya etiladi (odatda 40 yoshdan, xavf omillari boʻlsa — ertaroq), semizlik, gipertenziya, diabet, irsiyat, chekishda. Parhezni va lipid pasaytiruvchi terapiyani (statinlar) nazorat qilish uchun qoʻllaniladi.
Tahlilga tayyorgarlik
Qon venadan och qoringa (9–12 soat) olinadi, suv ichish mumkin. 1–2 kun oldin yogʻli ovqat va alkogoldan saqlaning, ratsionni keskin oʻzgartirmang (tahlil odatdagi ovqatlanishni aks ettiradi). Topshirishdan oldin dam oling; bir kun oldin jadal yuklamadan saqlaning.
Natijalarni talqin qilish
Koʻtarilishi ateroskleroz xavfi bilan bogʻliq va irsiy dislipidemiyalarda, notoʻgʻri ovqatlanishda, semizlikda, gipotireozda, jigar va buyrak kasalliklarida, diabetda boʻladi. Pasayishi — jigarning ogʻir kasalliklarida, gipertireozda, holsizlanishda, ogʻir oʻtkir holatlarda.
Oldingi kunlardagi ovqatlanish, homiladorlik (koʻtarilish), gormonal va boshqa preparatlarni qabul qilish, alkogol, oʻtkir kasalliklar va stress, qon olishdagi tana holati taʼsir qiladi. Fraksiyalar va individual xavf bilan birga baholanadi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.