Mochevina
Tavsif
Mochevina aminokislotalar metabolizmining oxirgi mahsuloti hisoblanadi. Oʻz navbatida aminokislotalar oqsillarning tarkibiy qismlari hisoblanadi. Oqsilli ovqat ichakka ovqat bilan birga tushadi. Fermentlar bilan ishlov berilgandan keyin u aminokislotalargacha parchalanadi va ingichka ichakda soʻriladi. Metabolizm natijasida sutkasiga 20-35 g mochevina hosil boʻladi, u buyraklar orqali chiqariladi. Qonda mochevina konsentratsiyasi buyrak yetishmovchiligining birlamchi tashxisi va monitoringi doirasida aniqlanadi. Odatda bu tekshiruv qondagi kreatin darajasini aniqlash bilan birga olib boriladi, bu qonda mochevina toʻplanishining sababi buyrak patologiyasimi yoki uremiya boshqa sabablar bilan bogʻliqmi ekanini tushunish uchun kerak. Buyrak yetishmovchiligida qondagi mochevina konsentratsiyasi bir necha marta, buyrakning ogʻir kasalliklarida esa – oʻnlab marta ortadi. Mochevina darajasining biroz oshishi ratsionida oqsili yuqori mahsulotlar ustunlik qiladigan sogʻlom odamlarda kuzatiladi. Bundan tashqari mochevina toʻqimalarning jadal parchalanishida hosil boʻladi: masalan, xavfli oʻsmalar, kuyishlar, jarohatlar va h.k. da.
Yana
Мочевина — конечный продукт распада белков, образуется в печени из аммиака и выводится почками. Концентрация зависит от интенсивности белкового обмена, работы печени (синтез) и почек (выведение).
Показатель используют для оценки функции почек и белкового обмена, часто вместе с креатинином.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
buyrak yetishmovchiligini tashxislash;
azot almashinuvi buzilishlarining differensial tashxisi;
surunkali buyrak kasalligi terapiyasi monitoringi;
gemodializdan oʻtayotgan bemorlarni tekshirish.
buyrak kasalliklari: amiloidoz, sil, piyelonefrit, glomerulonefrit;
oʻtkir yoki surunkali buyrak yetishmovchiligi;
yurak yetishmovchiligi;
diabetik ketoatsidoz;
qon ketish;
suvsizlanish;
kuyishlar;
ogʻir jarohatlar;
onkokasalliklar;
oqsili yuqori parhez.
jigar sirrozi;
gepatit;
irsiy giperammoniyemiya;
gipergidratatsiya;
margimush, fosfor bilan zaharlanish;
dializ;
malabsorbsiya sindromi;
ratsionda oqsilning kamligi.
Yana
Назначается при болезнях почек и для оценки их функции, при гипертензии, диабете, болезнях печени, обезвоживании, перед и во время приёма выводимых почками лекарств, в составе биохимического скрининга и для контроля хронической болезни почек.
Tahlilga tayyorgarlik
Qon venadan och qoringa (8–12 soat) olinadi, suv ichish mumkin. 1–2 kun oldin goʻshtli ovqatning ortiqcha miqdorini cheklang, jadal yuklama va alkogoldan saqlaning. Odatdagi ichimlik rejimiga rioya qiling.
Natijalarni talqin qilish
Koʻtarilishi buyrak funksiyasi pasayganda, suvsizlanganda, oqsili yuqori parhezda, oshqozon-ichak yoʻlidagi qon ketishlarda, oqsil parchalanishi ortganda (isitma, jarohatlar, kortikosteroidlar) boʻladi. Pasayishi — jigar kasalliklari, oqsili past parhez, homiladorlik, suyuqlikni ortiqcha isteʼmol qilishda.
Ovqatlanish (oqsil miqdori), ichish rejimi va gidratatsiya, jismoniy yuklama, bir qator preparat taʼsir qiladi. Kreatinin va SKF bilan birga talqin qilinadi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.