Мочевина
Сипаттама
Мочевина амин қышқылдары метаболизмінің соңғы өнімі болып табылады. Өз кезегінде амин қышқылдары ақуыздардың құрамдас бөліктері болып табылады. Ақуызды тағам ішекке тамақпен бірге түседі. Ферменттермен өңделгеннен кейін ол амин қышқылдарына дейін ыдырайды және аш ішекте сіңеді. Метаболизм нәтижесінде тәулігіне 20-35 г мочевина түзіледі, ол бүйрек арқылы шығарылады. Қандағы мочевина концентрациясын бүйрек жеткіліксіздігінің бастапқы диагностикасы мен мониторингі аясында анықтайды. Әдетте бұл зерттеуді қанда мочевинаның жиналуының себебі бүйрек патологиясы ма, әлде уремия басқа себептермен байланысты ма екенін түсіну үшін қандағы креатин деңгейін анықтаумен ұштастырады. Бүйрек жеткіліксіздігі кезінде қандағы мочевина концентрациясы бірнеше есе, ал бүйректің ауыр ауруларында – ондаған есе артады. Мочевина деңгейінің шамалы жоғарылауы рационында ақуызы жоғары өнімдер басым дені сау адамдарда байқалады. Сонымен қатар мочевина тіндердің қарқынды ыдырауы кезінде түзіледі: мысалы, қатерлі ісіктер, күйіктер, жарақаттар және т.б. кезінде.
Тағы
Мочевина — конечный продукт распада белков, образуется в печени из аммиака и выводится почками. Концентрация зависит от интенсивности белкового обмена, работы печени (синтез) и почек (выведение).
Показатель используют для оценки функции почек и белкового обмена, часто вместе с креатинином.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
бүйрек жеткіліксіздігін диагностикалау;
азоттық алмасу бұзылыстарының дифференциалды диагностикасы;
созылмалы бүйрек ауруын емдеу мониторингі;
гемодиализден өтіп жатқан пациенттерді тексеру.
бүйрек аурулары: амилоидоз, туберкулёз, пиелонефрит, гломерулонефрит;
жедел немесе созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі;
жүрек жеткіліксіздігі;
диабеттік кетоацидоз;
қан кету;
сусыздану;
күйіктер;
ауыр жарақаттар;
онкоаурулар;
ақуызы жоғары диета.
бауыр циррозы;
гепатит;
тұқым қуалайтын гипераммониемия;
гипергидратация;
күшәнмен, фосформен улану;
диализ;
мальабсорбция синдромы;
рационда ақуыздың аз болуы.
Тағы
Назначается при болезнях почек и для оценки их функции, при гипертензии, диабете, болезнях печени, обезвоживании, перед и во время приёма выводимых почками лекарств, в составе биохимического скрининга и для контроля хронической болезни почек.
Талдауға дайындық
Қан венадан аш қарынға (8–12 сағат) алынады, су ішуге болады. 1–2 тәулік бұрын ет тағамының артық мөлшерін шектеңіз, қарқынды жүктемеден және алкогольден аулақ болыңыз. Әдеттегі су ішу режимін сақтаңыз.
Нәтижелерді түсіндіру
Жоғарылауы бүйрек қызметі төмендегенде, сусызданғанда, ақуызы жоғары диетада, асқазан-ішек жолындағы қан кетулерде, ақуыз ыдырауы артқанда (қызба, жарақаттар, кортикостероидтар) болады. Төмендеуі — бауыр аурулары, ақуызы төмен диета, жүктілік, сұйықтықты шамадан тыс тұтыну кезінде.
Тамақтану (ақуыз мөлшері), ішу режимі мен гидратация, дене жүктемесі, бірқатар препарат әсер етеді. Креатинин мен ШСЖ-мен бірге түсіндіріледі.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.