T-SPOT.TB — sil infeksiyasi diagnostikasi (Interferon-Gamma Release Assay)

Bolalarga sil tashxisini nima uchun oʻtkazish kerak?

Sil – sil mikobakteriyalari (MBT) keltirib chiqaradigan, dunyoda keng tarqalgan yuqumli kasallik. Infeksiya manbalari odamlar, hayvonlar, qushlar boʻlishi mumkin. Yuqishning asosiy mexanizmi — havo-tomchi yoʻli. (1*)

MBT odam organizmiga tushgandan keyin vaziyat rivojlanishining bir necha varianti mumkin:

Sil bilan kasallanish ehtimoli oshadigan xavf omillari mavjud. Ularga quyidagilar kiradi:

Kasallikni erta aniqlash uchun 1 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan bolalar va oʻsmirlarga sil infeksiyasiga har yillik immunodiagnostika oʻtkaziladi, xavf guruhlarida esa skrining yiliga 2 marta oʻtkaziladi. (1*)

Immunodiagnostika oʻtkazish bola maktabga yoki bogʻchaga kirganda, shuningdek bolalar lageriga borishdan oldin zarur. Sil tashxisi — bu jamoadagi bolalar xavfsizligi masalasi. (1*)

Silning immunodiagnostikasining qanday usullari mavjud?

Immunodiagnostika usullarini 2 turga boʻlish mumkin:

Teri testlarining bir qator kamchiliklari bor: (2,3, 4*)

Teri testlarini oʻtkazishga qarshi koʻrsatmalar boʻlganda, shubhali natijalar olinganda yoki ota-onalar teri testlarini oʻtkazishdan bosh tortganda T-SPOT.TB kabi in vitro testlarni oʻtkazish tavsiya etiladi (1*)

T-SPOT.TB – bu qon boʻyicha tuberkulyozni tashxislashning zamonaviy usuli – teri sinamalariga (Mantu) muqobil. (1,4, 5*)

Shifokor bolaga T-SPOT.TB ni qachon tayinlashi mumkin?

T-SPOT.TB tuberkulyoz infeksiyasiga yillik skrining tekshiruvi koʻrsatilgan barcha bemorlarda ishlatilishi mumkin.

Teri testlarini oʻtkazishga qarshi koʻrsatmalar boʻlganda:

T-SPOT.TB testi bolalardagi sil infeksiyasini aniqlashning muqobil diagnostik usuli sifatida klinik tavsiyalarga kiradi. (1*)

T-SPOT.TB testining manfiy natijasi asosida shifokor maktabga yoki bogʻchaga bolada kasallik yoʻqligi haqida maʼlumotnoma berishi mumkin. (1*)

1*. «Taʼlim tashkilotlariga kiradigan va oʻqiydigan bolalarda silni aniqlash va tashxislash» klinik tavsiyalari, 2017 y.

2*. Standart suyultirishdagi tozalangan sil allergenini tibbiy qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma

3*. Diaskintest dori preparatini tibbiy qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma

4*. Novak A.A., Polyanitsa D.V. Sil skriningining zamonaviy usullari //Praktika pediatra 2021; (3): 14-17

6*. Lewinsohn DM, Leonard MK, LoBue PA, et al. Official American Thoracic Society/Infectious Disease Society of America/Centers for Disease Control and Prevention Clinical Practice Guidelines Diagnosis of Tuberculosis in Adults and Children. Clin Infect Dis. 2017; 64 (2):111-115

MBT ning organizmdan toʻliq chiqarilishi (immunitet darajasi yetarli boʻlganda)

birlamchi sil rivojlanishi (bakteriya tez oʻsib, koʻpayganda)

latent (yashirin) sil rivojlanishi, bunda odam organizmida hayotga qobiliyatli MBT mavjud boʻladi, biroq kasallik simptomlari boʻlmaydi Bunday holat koʻp yillar davomida saqlanishi mumkin, immunitet zaiflashganda esa silning faol shakliga oʻtishi mumkin. (1*)

sil bilan kasallangan odamlar bilan kontakt

silga qarshi vaksinatsiyaning yoʻqligi (BCG)

hamroh surunkali kasalliklar

tez-tez kasallanadigan bolalar

3 yoshgacha boʻlgan bolalar

13 dan 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar

immunotanqislik holatlari

HIV-infeksiyasi

sitostatik, immunosupressiv terapiyani uzoq qabul qilish (1*)

teri testlari (Mantu, ATR sinamasi) — organizmda sil qoʻzgʻatuvchisi boʻlganda yuborilgan joyda allergik reaksiya keltirib chiqaradigan antigenlarni teri ichiga yuborishga asoslangan (1,2, 3,4*)

qon tahlili boʻyicha oʻtkaziladigan va organizmning allergen bilan oʻzaro taʼsirini istisno qiladigan in vitro testlar (T-SPOT.TB) (1,4, 5*)

allergik reaksiyalar rivojlanish ehtimoli

yolgʻon musbat natijalar olish imkoniyati (Mantu sinamasi uchun)

allergik va teri kasalliklarida, oʻtkir yuqumli va surunkali kasalliklar kuchayganda, epilepsiyada qarshi koʻrsatilgan

teri sinamalarini profilaktik emlashlar bilan birga oʻtkazib boʻlmaydi

natijalarni baholash subyektiv — hamshira papulani chizgʻich bilan oʻlchaydi

72 soatdan keyin qayta tashrif zarurati

T-SPOT.TB bola uchun xavfsiz, chunki tuberkulyoz allergenini teri ostiga yuborish talab etilmaydi (4,5*)

nojoʻya hodisalar yoʻq (4,5*)

T-SPOT.TB ni har qanday yoshdagi bolalarga qilish mumkin (4,5*)

yuqori sezgir metodika boshqa testlarga nisbatan T-SPOT.TB ning eng yuqori aniqligini taʼminlaydi (5,6*)

T-SPOT.TB BCG emlangan bemorlarda yolgʻon musbat reaksiyalar bermaydi (4,5*)

natijani baholash obyektiv — T-SPOT.TB tahlilini oʻtkazishni laboratoriya toʻliq nazorat qiladi (4,5*)

bolada allergik, teri yoki boshqa kasalliklar mavjudligi, teri sinamalaridan farqli oʻlaroq, T-SPOT.TB testini oʻtkazishga qarshi koʻrsatma hisoblanmaydi (4,5*)

test oʻtkazilgandan keyin cheklovlar yoʻq: basseynga borish, issiq dush qabul qilish mumkin (4,5*)

ikkinchi marta tashrif talab etilmaydi (4,5*)

allergik kasalliklarda

teri kasalliklarida

agar bolada epilepsiya boʻlsa

surunkali kasalliklarda: revmatoid artrit, qandli diabet va h.k.

agar ilgari tuberkulinga allergiya kuzatilgan boʻlsa

bogʻcha yoki maktabda yuqumli kasalliklar boʻyicha karantin boʻlganda (karantin paytida teri sinamalarini oʻtkazish tavsiya etilmaydi)

Mantu sinamasi musbat boʻlganda (natijani tekshirish uchun)

Sil aniqlangan odam bilan kontaktda boʻlganda

Shuningdek T-SPOT.TB testini ota-onalar sil tashxisining boshqa usullari oʻrniga oʻz xohishiga koʻra tanlashlari mumkin.

Tegishli koʻrsatmalar mavjud boʻlganda shifokor tomonidan tayinlanadi: holatni tashxislash va aniqlashtirish, kasallik kechishi va davolash samaradorligini nazorat qilish uchun, shuningdek kompleks tekshiruv doirasida. Tekshiruvning maqsadga muvofiqligi va muddatlarini mutaxassis klinik vaziyatni hisobga olgan holda belgilaydi.

Qon venadan olinadi. Ertalab och qoringa (8–12 soat ochlikdan keyin) yoki yengil ovqatdan 3–4 soat oʻtgach topshirish maqsadga muvofiq; suv ichish mumkin. Bir kun oldin yogʻli ovqat, alkogol, jadal jismoniy yuklama va stressdan saqlaning, topshirishdan oldin 10–15 daqiqa dam oling. Qabul qilayotgan dorilar va biologik faol qoʻshimchalar haqida shifokorga xabar bering. Fizioterapiya muolajalari, rentgen va boshqa asbobiy tekshiruvlardan keyin darhol topshirmang.