Leykotsitar formula bilan umumiy qon tahlili + EChT (kengaytirilgan)

Umumklinik tekshiruv: Kengaytirilgan leykotsitar formula bilan umumiy qon tahlili + ESR. Bu — vena qonidan bajariladigan laboratoriya tahlili boʻlib, unda biomaterialning hujayraviy tarkibi, fizik-kimyoviy xossalari va mikroskopik manzarasi baholanadi. Bunday tekshiruvlar bazaviy tekshiruvlarga kiradi, organizm yoki muayyan tizim holati haqida umumiy manzara beradi va tashxis hamda kuzatuvda keng qoʻllaniladi.

Natija yalligʻlanish, infeksiya, aʼzolar funksiyasi buzilishlari va boshqa ogʻishlarni aniqlashga yordam beradi.

Eritrotsitlar (RBC) — qizil qon tanachalari. Kislorodni tashiydigan yirik yadrosiz hujayralar. Ikki tomonlama qavariq disk shakli eritrotsitlarga nisbatan katta oʻlchamlariga qaramay eng mayda kapillyarlarga kirish va kislorodni barcha aʼzolar va toʻqimalarga yetkazish imkonini beradi. Eritrotsitlar suyak koʻmigida yetiladi va taloqda parchalanadi. Qizil qon hujayrasining yashash muddati — 120 kun. Qonning umumiy tahlili doirasida qondagi eritrotsitlar konsentratsiyasidan tashqari, ularning oʻrtacha hajmi, eritrotsitdagi gemoglobinning oʻrtacha miqdori va konsentratsiyasi, anizotsitoz indeksi ham aniqlanadi. Eritrotsitlarning rangi (anizoxromiya, polixromatofiliya), shakli (poykilotsitoz) oʻzgarishlari, ularning yadrolari qoldiqlari (Jolli tanachalari) va yadro qobigʻi qoldiqlari (Kebot halqalari) aniqlanishi mumkin. Eritroblastlar — yetilmagan eritrotsitlar, qizil qon hujayralarining oʻtmishdoshlari. Eritroblastlarning soni va tashqi koʻrinishi qon hosil boʻlishi samaradorligini aks ettiradi. Agar bu hujayralar kam boʻlsa, eritrotsitlarning past miqdori ularning suyak koʻmigida yetarli ishlab chiqarilmasligi bilan bogʻliq. Normal oʻlchamga ega eritroblastlar normoblastlar deb ataladi. Juda yirik eritroblastlarni megaloblastlar deb ataydi — ularning paydo boʻlishi megaloblast B12 tanqisligi yoki folat tanqisligi anemiyasiga xos.

Gemoglobin (HGB) — tarkibida temir boʻlgan oqsil molekulasi. Gemoglobin eritrotsitlar tarkibiga kiradi. Aynan u gazlarni biriktirib oladi va soʻngra ularni toʻqimalar ichida ajratadi. Qon hajmi birligiga toʻgʻri keladigan gemoglobin konsentratsiyasi boʻyicha anemiyaning mavjudligi va ogʻirligi haqida xulosa chiqariladi. Gemoglobin oʻzgarishlari faqat sonli emas, sifat jihatdan ham boʻladi. Gemoglobin tuzilishi buzilishlarini gemoglobinopatiyalar deb ataydi. Oʻroqsimon hujayrali anemiya — bunday kasallikning misoli. Gematokrit (HCT) — hisobiy koʻrsatkich. U eritrotsitlarning umumiy massasini qon plazmasi hajmiga boʻlish orqali hisoblanadi. Gematokrit qonning «quyuqligini» aks ettiradi. Agar u juda yuqori boʻlsa, qon «quyuq» hisoblanadi, bu mikrotsirkulyatsiya buzilishiga olib kelishi mumkin. Juda past gematokrit qonning «suyuq» boʻlganini bildiradi. Bu holatda yurak yetishmovchiligi belgilari paydo boʻlishi mumkin.

Trombotsitlar (PLT) — qon quyqasini shakllantirish va toʻqimalar regeneratsiyasi uchun javob beradigan kichik yadrosiz hujayralar. Trombotsitlar taxminan 10 kun yashaydi. Jarohat boʻlgan holda ular tomir devori shikastlangan sohada toʻplanadi, yopishadi (agregatsiya) va yarani yopib, shu tariqa qon yoʻqotishning oldini oladi. Trombotsitlarning juda koʻp miqdori tromb hosil boʻlishiga moyillik keltirib chiqaradi, agar ular qonda kam boʻlsa, qon ketishlar xavfi ortadi: burun, bachadon, oshqozon-ichak va boshqalar. Qondagi trombotsitlar konsentratsiyasidan tashqari, bu hujayralarning oʻrtacha hajmi, anizotsitoz indeksi, katta trombotsitlar koeffitsiyenti va trombokrit — trombotsitlar hajmining qon plazmasi hajmiga nisbati ham aniqlanadi.

Leykotsitlar (WBC) — immun reaksiyalar uchun javob beradigan oq qon tanachalari. Leykotsitlarning koʻplab turlari mavjud. Ularning soni va nisbati leykotsitar formula doirasida aniqlanadi. Hujayralarning besh tipi aniqlanadi:

neytrofillar — yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilariga hujum qiladigan eng koʻp sonli hujayralar (segment yadroli, tayoqcha yadroli neytrofillar, toksogen donadorlik va yadrolar gipersegmentatsiyasi aniqlanadi);

limfotsitlar — bu hujayralarning turli tiplari hujayra (T-limfotsitlar) va gumoral (B-limfotsitlar) immunitet uchun javob beradi;

eozinofillar — bu hujayralarning darajasi parazitar invaziyalar va allergik kasalliklarda keskin oshadi;

monotsitlar — bakteriyalar, sodda jonivorlarni yoʻq qiladigan, begona zarrachalar va organizmning oʻlik hujayralarini parchalaydigan eng yirik hujayralar;

bazofillar — gistamin ajratadigan, tez tipdagi immun reaksiyalar rivojlanishi uchun javob beradigan hujayralar. Eritrotsitlarning choʻkish tezligi (ESR) — yalligʻlanish markeri sifatida aniqlanadi. Eritrotsitlar qon plazmasidan «ogʻirroq», shuning uchun asta-sekin pastga choʻkadi. ESR asosan qonning kimyoviy tarkibiga bogʻliq. Yalligʻlanishda plazmada globulinlar va fibrinogen toʻplanadi. Ular eritrotsitlar yuzasiga «yopishib», ularning manfiy elektr zaryadini kamaytiradi. Natijada eritrotsitlar yaqinlashadi, yopishadi va tezroq choʻkadigan agregatlar hosil qiladi.

Profilaktik tekshiruv doirasida va tegishli tizim tomonidan shikoyatlar mavjud boʻlganda, yalligʻlanish va boshqa kasalliklarni tashxislash, ularning kechishi va davolash samaradorligini nazorat qilish uchun, shuningdek tibbiy aralashuvlardan oldin tavsiya etiladi.

Qon venadan olinadi. Ertalab och qoringa (8–12 soat ochlikdan keyin) yoki yengil ovqatdan 3–4 soat oʻtgach topshirish maqsadga muvofiq; suv ichish mumkin. Bir kun oldin yogʻli ovqat, alkogol, jadal jismoniy yuklama va stressdan saqlaning, topshirishdan oldin 10–15 daqiqa dam oling. Qabul qilayotgan dorilar va biologik faol qoʻshimchalar haqida shifokorga xabar bering. Fizioterapiya muolajalari, rentgen va boshqa asbobiy tekshiruvlardan keyin darhol topshirmang.