Glikozillangan gemoglobin (HbA1c)
Tavsif
Glikirlangan gemoglobin qandli diabeti bor bemorlardagi uglevod almashinuvini baholash uchun aniqlanadi. Sutka davomida, ovqat yegandan yoki jismoniy yuklamadan keyin doimo oʻzgarib turadigan qondagi glyukoza darajasidan farqli oʻlaroq, glikirlangan gemoglobin — barqaror laboratoriya koʻrsatkichi. U juda sekin oʻzgaradi, soʻnggi 2-3 oydagi qondagi glyukoza darajasini aks ettiradi. Eritrotsitning yashash davri — 100 dan 120 sutkagacha. Bu — kislorod va karbonat angidridni tashiydigan qizil qon hujayralari. Ular gemoglobin bilan bogʻlanib tashiladi. Agar gemoglobinga glyukoza qoʻshilsa, u u bilan qaytarilmas bogʻlanadi. Bunday gemoglobin glikirlangan deb ataladi. Har qanday odamning qonida glikirlangan gemoglobinning muayyan miqdori bor, lekin uglevod almashinuvi dekompensatsiyalanganda u sezilarli ortadi. Glikirlangan gemoglobin darajasi boʻyicha qandli diabetning kompensatsiyalangan, subkompensatsiyalangan yoki dekompensatsiyalangan (nazorat qilinmaydigan) ekanini baholaydi. Yetarli davolanish olayotgan odamda bu laboratoriya koʻrsatkichi normal chegarada boʻlishi kerak. Uning ortishi davolashning notoʻgʻriligini yoki bemor shifokor tavsiyalariga toʻliq rioya qilmasligini bildiradi. Qondagi glikirlangan gemoglobin darajasi yuqori boʻlganda qandli diabet asoratlari xavfi keskin ortadi: jigar, buyrak shikastlanishi, diabetik oyoq, infarkt, insult va h.k.
Yana
Гликированный гемоглобин (HbA1c) показывает долю гемоглобина, необратимо связанного с глюкозой. Так как эритроциты живут около 3 месяцев, HbA1c отражает средний уровень глюкозы за последние 2–3 месяца, не завися от сиюминутных колебаний и приёма пищи.
Это ключевой показатель для диагностики диабета и долгосрочного контроля его компенсации.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
qandli diabetni birlamchi tashxislash;
qandli diabet terapiyasini monitoring qilish;
qandli diabet asoratlari ehtimolini aniqlash.
qandli diabet;
metabolik sindrom;
temir tanqisligi anemiyasi;
splenektomiya;
gemoglobinopatiyalar.
insulinoma;
ochlik;
gemolitik anemiya;
qon ketish;
qon quyish;
gemoglobinopatiyalar;
homiladorlik.
Yana
Рекомендуется для скрининга и диагностики диабета и преддиабета, особенно при факторах риска (избыточный вес, наследственность, гипертония). Обязателен для контроля лечения диабета (обычно каждые 3–6 месяцев), для оценки риска осложнений и коррекции терапии.
Tahlilga tayyorgarlik
Maxsus tayyorgarlik talab qilinmaydi — tahlil kunning istalgan vaqtida, ovqatlanishdan qatʼi nazar topshiriladi. Och qoringa boshqa tahlillar bilan birga topshirish qulay. Qon kasalliklari va yaqinda oʻtkazilgan quyishlar haqida shifokorga xabar bering.
Natijalarni talqin qilish
Koʻtarilishi surunkali koʻtarilgan glyukozadan darak beradi (diabet, prediabet, yomon kompensatsiya). Eritrotsitlarning umri qisqarganda yolgʻon past qiymatlar boʻlishi mumkin.
Eritrotsitlarning yashash muddati va tarkibini oʻzgartiradigan holatlar taʼsir qiladi: kamqonliklar (temir-, B12-taqchil oshirib koʻrsatishi mumkin; gemolitik va qon yoʻqotish — kamaytirishi mumkin), yaqindagi quyishlar, homiladorlik, surunkali buyrak kasalligi, gemoglobinopatiyalar, C va E vitaminlarining yuqori dozalari, eritropoetin. Bunday hollarda qoʻshimcha koʻrsatkichlar qoʻllaniladi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.