Бенс-Жонс оқсилини антизардоблар панели билан иммунофиксация қилиш (сийдик)
Тавсиф
Сийдикни иммунокимёвий текшириш: Бенс-Жонс оқсилини (иммуноглобулинларнинг эркин моноклонал енгил занжирларини) моноспецифик антизардоблар панели — каппа ва ламбда енгил занжирларига ҳамда иммуноглобулинларнинг оғир занжирларига антизардоблар — билан иммунофиксацияли электрофорез усулида аниқлаш ва типлаш. Текширув енгил занжир турини (каппа ёки ламбда) аниқлайди ва сийдикда бутун моноклонал иммуноглобулинларни ҳам аниқлаш имконини беради.
Типлаш оқсилнинг моноклонал табиатини тасдиқлаш, парапротеин турини аниқлаш, уни зардобдаги М-градиент билан солиштириш ва кейинги мониторинг учун зарур. Текширув мултипл миелома ва бошқа моноклонал гаммапатияларда стандарт текширувнинг бир қисми ҳисобланади.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Бенс-Жонс оқсилига мусбат скринингда, зардобда ёки сийдик оқсиллари электрофорезида М-градиент аниқланганда, мултипл миелома, енгил занжирлар касаллиги, AL-амилоидоз, Валденстрем макроглобулинемиясига шубҳа қилинганда (суяклардаги оғриқлар, камқонлик, гиперкалсиемия, генези номаълум протеинурия ва буйрак етишмовчилиги), шунингдек моноклонал гаммапатияси аниқланган беморларда даволашга жавобни баҳолаш ва қайталанишни аниқлаш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Ташқи жинсий аъзоларни синчиклаб тозалагандан сўнг эрталабки сийдикнинг ўрта оқими тоза стерил контейнерга йиғилади. Аёлларга ҳайз даврида топшириш тавсия этилмайди. Бир кун олдин сийдикни бўяйдиган маҳсулотлар (лавлаги, сабзи), алкогол ва минерал сувнинг ортиқча миқдорини истисно қилинг. Материални лабораторияга 1–2 соат ичида етказинг.
Натижаларни талқин қилиш
Тегишли оғир занжирсиз каппа ёки ламбда моноклонал чизиғининг аниқланиши тегишли турдаги Бенс-Жонс оқсилини кўрсатади; оғир ва енгил занжирлар чизиғининг аниқланиши — бутун моноклонал иммуноглобулин экскрециясини. Бундай топилмалар мултипл миелома, енгил занжирлар касаллиги, AL-амилоидоз, Валденстрем макроглобулинемияси, камроқ ҳолларда — МГНЗ ва лимфопролифератив касалликлар учун хос. Моноклонал чизиқларнинг йўқлиги сийдикда парапротеин аниқланмаганини билдиради; илгари аниқланган чизиқнинг даволаш фонида йўқолиши — терапияга жавоб белгиси.
Натижага сийдикни йиғиш ва етказишнинг тўғрилиги, бошқа келиб чиқишдаги яққол протеинурия, сийдик консентрацияси таъсир қилади; енгил занжирлар консентрацияси жуда паст бўлганда ёлғон манфий натижа бўлиши мумкин. Бенс-Жонс оқсилининг аниқланиши гематолог томонидан текширувни (зардоб иммунофиксацияси, зардобдаги эркин енгил занжирлар, миелограмма) талаб қилади; натижани гематолог клиник ва бошқа лаборатория маълумотлари билан бирга изоҳлайди.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.