Спермограмма

Спермограмма — эркакнинг фертиллигини баҳолаш ва урологик касалликларни, инфексияларни ҳамда гормонал бузилишларни ташхислаш учун қўлланиладиган эякулятнинг лаборатория текшируви. Эякулят репродуктив тизимнинг барча компонентлари иши натижасида шаклланади: мояклар, уларнинг ортиқлари, уруғ пуфакчалари, простата бези ва булбоуретрал безлар, шунингдек у гипофиз ва гонадалар гормонлари билан бошқарилади.

Уруғ плазмаси — асосан простатада ва уруғ пуфакчаларида ҳосил бўлади.

Шаклли элементлар — моякларда ишлаб чиқариладиган, сперма ҳажмининг тахминан 5% ини ташкил этувчи сперматозоидлар.

Текширув кўрсаткичлар нормал бўлганда ёки туғма касалликлар белгиларига эга эркакларда азооспермияда бир марта ўтказилади.

Қолган ҳолларда тестни такрорлаш зарур. Натижаларнинг тайёргарлик қоидаларига қатъий боғлиқлиги шартлар бажарилганда таҳлилни такрорлашни талаб қилади:

Таҳлил топширишдан 2–7 кун олдин жинсий алоқадан тийилиш. Жуда тез-тез жинсий алоқа сперматозоидларнинг ҳажми ва сонини камайтириши мумкин, узоқ муддатли тийилиш эса сперматозоидлар фаоллигининг пасайишига олиб келиши мумкин.

Сперматозоидларнинг ҳаракатчанлигини пасайтирадиган ва уларнинг шаклини ўзгартирадиган алкоголни истисно қилиш.

Яллиғланиш касалликлари, ЎРВИ ёки тана ҳарорати кўтарилган пайтда тест ўтказишдан қочиш. Такрорий тест учун мақбул вақт — тузалгандан кейин 1–2 ҳафта ўтгач.

Организмнинг қизиб кетишидан, сауналарга боришдан ва иситиладиган ўриндиқлардан фойдаланишдан қочиш.

Гормонал мувозанатни бузиши ва спермограмма натижаларига таъсир қилиши мумкин бўлган оғир жисмоний юкламалар ва стрессни истисно қилиш.

Простатит, варикоцеле, инфексиялар, жароҳатлар ва гормонал бузилишларда юзага келадиган эркак бепуштлигини ташхислаш;
Эркак омилига урғу берган ҳолда, бепушт никоҳ сабабларини таҳлил қилиш;
IVF ва ИКСИ муолажаларига тайёргарлик;
Ўсмирлар ва катталарда эпидемик паротитнинг мумкин бўлган оқибатларини баҳолаш.

Эякулят камида 2 ва кўпи билан 5 сутка уруғ чиқаришдан тийилгандан кейин олиниши керак. Текширувдан 5 кун олдин мунтазам жинсий фаоллик тавсия этилади. Текширувдан 12 соат олдин уретра ва жинсий олат соҳасида ҳар қандай тиббий ва гигиеник воситаларни (малҳам, мойлаш воситалари, совун, эритмалар) қўллашдан сақланиш лозим. Муолажа вақтида жинсий олат боши соҳасида ҳар қандай малҳам ва мойлаш воситаларини (лубрикантлар, кремлар, вазелин, сўлак ва б.) ишлатиш қатъиян тақиқланади. Муолажадан олдин жинсий аъзоларни илиқ сув билан синчиклаб тозалаш тавсия этилади. Таҳлилдан бир неча кун олдин стресс, совқотиш ва жисмоний юклама каби ноқулай омилларни истисно қилиш мақсадга мувофиқ. Бир ҳафта давомида алкогол, шунингдек стимулловчи ва психофаол моддаларни ҳар қандай миқдорда истеъмол қилиш тавсия этилмайди. Текширувни сийдик-таносил тизими ва кичик чаноқ аъзоларига ўтказилган тиббий, диагностик ва физиотерапевтик муолажалардан кейин (муддат шифокор билан келишилади), шунингдек урогенитал йўлнинг яллиғланиш касалликлари ва тана ҳарорати кўтариладиган инфексияларни даволагандан кейин ўтказмаслик лозим. 7–10 кун давомида юқори ҳарорат таъсиридан (ҳаммом, сауна, ўриндиқ иситгичи) ва авиация парвозларидан имкон қадар сақланиш лозим. Дори препаратлари, касбий зарарлар, нурланиш ва бошқа салбий омилларнинг таъсир қилиш имкониятини даволовчи шифокордан олдиндан аниқлаш зарур. Таҳлилга йўлланмада клиник маълумотни, айниқса варикоцеле борлигини кўрсатиш лозим.