Д-димер
Тавсиф
D-димер – организмда тромблар парчаланишида ҳосил бўладиган модда. Агар унинг қонда кўп бўлса, демак тромблар ҳам кўп. Бу қандай вазиятларда мумкин? Масалан, ўпка артерияси тромбоэмболиясида, ДВС-синдромида (томир ичи қон ивишида), қуйи оёқ-қўлларнинг чуқур вена тромбозида. D-димер шунингдек инфаркт, инсулт ва бошқа юрак-қон томир фалокатларида ошади.
Кўпинча D-димерни ўпка артерияси тизими тромбоэмболиясига (ТЭЛА) шубҳа қилинганда аниқлайди. Бу — хавфли, баъзан ўлимга олиб келадиган касаллик бўлиб, унда ўпка артерияси ёки унинг майда шохлари тромблар билан бекилади. Одатда улар оёқда ҳосил бўлиб, сўнгра вена деворларидан узилиб, ўпкага етади, артерияларда қотиб қолиб, газ алмашинувини бузади.
D-димер ташхисни тасдиқлаш учун эмас, балки уни истисно қилиш учун ишлатилади. ТЭЛА дан ташқари, унинг ёрдамида қуйи оёқ-қўлларнинг чуқур вена тромбозини ҳам истисно қилиш мумкин. Агар D-димер нормал бўлса, ҳар қандай тромбоз ва тромбоэмболия жуда эҳтимолдан йироқ, бу эса шифокорга юзага келган симптомлар манбасини бошқа жойдан излаш кераклигини билдиради.
Шу билан бирга ҳар қандай ташхисни тасдиқлаш учун D-димер лаборатория кўрсаткичи сифатида ярамайди. Бу унинг даражаси жуда турли касалликларнинг ниҳоятда кўп сонида ортиши билан боғлиқ: саратон, ҳар қандай қон кетиш, сурункали яллиғланиш жараёнлари, ўтказилган жароҳатлар, операциялар ва ҳ.к.
Яна
Коагулологическое исследование: D-димер. Анализ оценивает состояние системы свёртывания крови — способность крови образовывать сгусток и растворять его. Нарушения этой системы могут проявляться как повышенной кровоточивостью, так и склонностью к тромбозам.
Показатель используется для оценки риска кровотечений и тромбозов, диагностики нарушений свёртывания и контроля терапии препаратами, влияющими на свёртываемость.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Операциялар ва инвазив аралашувлар олдидан, қон кетишга (кўкаришлар, қон кетишлар) ёки тромбозларга мойилликда, антикоагулянтлар билан даволашни назорат қилиш учун, жигар касалликларида, ҳомиладорлик ва ҳомила тушишида, ивишнинг ирсий ва орттирилган бузилишларига шубҳа қилинганда, коагулограмма таркибида тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан олинади. Эрталаб оч қоринга (8–12 соат очликдан кейин) ёки енгил овқатдан 3–4 соат ўтгач топшириш мақсадга мувофиқ; сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ёғли овқат, алкогол, жадал жисмоний юклама ва стрессдан сақланинг, топширишдан олдин 10–15 дақиқа дам олинг. Қабул қилаётган дорилар ва биологик фаол қўшимчалар ҳақида шифокорга хабар беринг. Физиотерапия муолажалари, рентген ва бошқа асбобий текширувлардан кейин дарҳол топширманг.
Натижаларни талқин қилиш
Кўрсаткич оғишлари ивиш жараёнининг у ёки бу бўғини бузилганидан дарак беради: ивиш вақтининг узайиши ва омиллар пасайиши — қон кетишга мойилликдан, бир қатор кўрсаткичлар ошиши — тромб ҳосил бўлишига мойилликдан. Аниқ изоҳлаш кўрсаткичга боғлиқ.
Натижага антикоагулянтлар ва ивишга таъсир қилувчи бошқа дорилар қабул қилиниши, ҳомиладорлик ва гормонлар қабул қилиниши, жигар касалликлари, шунингдек преаналитик омиллар — пробиркани тўлдириш ва ситрат билан нисбатнинг тўғрилиги, гемолиз, етказиб бериш муддатлари сезиларли таъсир қилади. Шубҳали натижалар материал олиш техникасига риоя қилган ҳолда қайта топширилади ва коагулограмманинг бошқа кўрсаткичлари билан бирга баҳоланади.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.