Гормонларга комплекс текширув (кортизон, кортикостерон, прогестерон, 21-дезоксикортизол, 17-гидроксипрогестерон, тестостерон, дегидроэпиандростерон, андростендион, дезоксикортикостерон, эркин кортизол — 10 кўрсаткич). ЮССХ-МС усули
Тавсиф
Гормонал текширув (профил): Гормонларга HPLC-MS усули билан комплекс текширув. Қон зардобида бир вақтда глюкокортикоидлар (кортизол, кортизон, кортикостерон), минералокортикоид ўтмишдошлари (дезоксикортикостерон, 11-дезоксикортизол), прогестагенлар ва уларнинг метаболитлари (прогестерон, 17-гидроксипрогестерон, 21-дезоксикортизол, 17-ОН-прегненолон) ва андрогенлар (тестостерон, дегидроэпиандростерон, андростендион) аниқланади.
Хромато-масс-спектрометрия ҳар бир стероидни иммунокимёвий усулларга хос кесишган реаксияларсиз аниқ ўлчаш ва ўтмишдошлар ва маҳсулотлар нисбати бўйича буйрак усти безлари ва гонадаларда стероидлар синтезининг аниқ босқичларидаги бузилишларни аниқлаш имконини беради.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Буйрак усти безлари пўстлоғининг туғма дисфунксиясига (шу жумладан ноклассик шаклларига) шубҳа бўлганда, аёлларда гиперандрогенияда (гирсутизм, акне, сикл бузилишлари, бепуштлик), жинсий ривожланиш бузилишларида, буйрак усти безлари ўсмалари ва ҳосилаларида, гиперкортицизм ёки буйрак усти бези етишмовчилигига шубҳа бўлганда, гипокалиемия билан кечадиган артериал гипертензияда, шунингдек буйрак усти безлари пўстлоғининг туғма дисфунксиясида глюкокортикоид терапияни назорат қилиш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан эрталаб, соат 8 дан 9 гача (кортизол, кортизон, 17-ОН-прогестерон ва андростендион яққол суткалик ритмга эга), 8–12 соат овқатсизликдан кейин оч қоринга топширилади, сув ичиш мумкин. Аёллар учун — ҳайз сиклининг 2–5-кунида (эрта фолликуляр фаза), агар шифокор бошқача тайинламаган бўлса. Бир кун олдин стресс, жадал жисмоний юкламалар ва алкоголни истисно қилинг, қон олишдан олдин 15–20 дақиқа тинч ўтиринг. Глюкокортикоидлар (шу жумладан ингаляцион, ташқи), КОК ва эстрогенлар, прогестерон препаратлари, ДГЭА, тестостерон, спиронолактон қабул қилиш ҳақида албатта хабар беринг; буйрак усти безлари пўстлоғининг туғма дисфунксиясини даволашни назорат қилишда эрталабки гидрокортизон дозасига нисбатан қон олиш вақтини шифокор белгилайди. ЙЎлланмада охирги ҳайзнинг биринчи куни ва қон олиш вақтини кўрсатинг.
Натижаларни талқин қилиш
17-гидроксипрогестерон ва 21-дезоксикортизолнинг ошиши 21-гидроксилаза тақчиллигига хос; 11-дезоксикортизол ва дезоксикортикостероннинг ошиши — 11β-гидроксилаза тақчиллигига; 17-ОН-прегненолон ва ДГЭА нинг ошиши — 3β-гидроксистероиддегидрогеназа тақчиллигига. Андрогенлар ортиқчалиги буйрак усти бези ёки тухумдон келиб чиқишли бўлиши мумкин, кортизол ва кортизоннинг ўзгариши — гипер- ёки гипокортицизм белгиси. Талқин кўрсаткичлар ва уларнинг нисбатлари мажмуи бўйича ўтказилади.
Натижага қон олиш вақти (суткалик ритм), аёлларда — сикл фазаси, ҳомиладорлик, стресс, глюкокортикоидлар (шу жумладан ингаляцион ва ташқи), КОК, прогестерон препаратлари, ДГЭА ва тестостерон қабул қилиш таъсир қилади. Натижани эндокринолог клиник манзара ва визуализация маълумотлари билан бирга баҳолайди.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.