Креатинин (CITO)

Қондаги креатинин даражаси буйрак функсиясини баҳолаш учун аниқланади. Креатинин — энергия алмашинувида иштирок этадиган модда креатиннинг алмашинув маҳсулоти. Креатиннинг катта қисми скелет мушакларида бўлади. Креатин метаболизми давомида креатинин ҳосил бўлади, у буйраклар орқали чиқарилади. Меъёрда креатинин буйрак коптокчаларида эркин филтрланади, унинг қон оқимига қайта сўрилиши содир бўлмайди. Агар буйрак фаолияти бузилган бўлса, креатинин тўлиқ чиқарилмайди. Унинг бир қисми қонга қайта сўрилади, шунинг учун модда организмда аста-секин тўпланади. Унинг қондаги миқдори аста-секин ошади. Буйраклар қанчалик ёмон ишласа, креатинин даражаси шунчалик юқори. Аммо унинг миқдори креатинин қанчалик тез чиқарилишига эмас, балки ҳосил бўлиш суръатига ҳам боғлиқ. Шунинг учун жадал мушак иши, катта мушак массаси, кўп миқдорда гўшт истеъмол қилиш, креатин биоқўшимчаларини қабул қилиш даражанинг меъёрида ошишига олиб келиши мумкин, бу эса ҳеч қандай касалликдан дарак бермайди.

Қандай ҳолатларда креатининга қон топшириш керак: Агар беморга буйрак орқали чиқариладиган ҳар қандай дори тайинланса, даволашни бошлашдан олдин қондаги креатинин даражаси доимо баҳоланади. У ошганда дорилар жуда секин чиқарилади, бу эса уларнинг қонда тўпланишига олиб келади. Таҳлил натижалари бўйича шифокорлар дори дозасини камайтириш ёки бошқа дори воситаларини тайинлаш ҳақида қарор қабул қилишлари мумкин.

буйрак касалликлари симптомлари: бел оғриғи, юздаги шишлар, артериал босимнинг ошиши, сийдикдаги аралашмалар;

буйраклар учун токсик дориларни қабул қилиш;

ўтмишда ўтказилган буйрак касалликлари – улар аъзолар ҳолатига қандай таъсир қилганини тушуниш учун;

буйрак касалликлари хавф омиллари: кекса ёш, қандли диабет, артериал гипертензия, атеросклероз;

УЗИ да ёки бошқа лаборатория таҳлиллари ёрдамида аниқланган буйрак шикастланиши белгилари.

Қон эрталаб оч қоринга, соат 7 дан 11 гача оралиғида топширилади. Охирги овқатланишдан қон олишгача камида 8 соат ўтиши керак. Сувни одатдаги тартибда ичиш мумкин. Қон топширишдан 24 соат олдин чекишдан воз кечинг, алкогол, чой, қаҳва, шарбатни истисно қилинг. Жисмоний зўриқиш (спорт, югуриш, зинапоядан тез кўтарилиш) ва ҳиссий ҳаяжонни истисно қилинг. Текширув арафасида, кечқурун, ёғли овқациз енгил кечки овқат қилинг. Қон топширишдан 15 дақиқа олдин дам олиб, ўтириб, тинчланиш тавсия этилади.