Муайянкунии миқдори моддаҳои нашъадор дар пешоб (барбитуратҳо) (усули иммунохроматографӣ)
Тавсиф
Барбитуратҳо — доруҳое, ки ба кислотаи барбитур асос ёфтаанд ва фаъолияти низоми марказии асабро суст мекунанд. Онҳо ҳамчун восита барои назорати асаб, мубориза бо бехобӣ ва тагзаниҳо истифода мешаванд. Ҳангоми истифодаи дурудароз таҳаммулпазирӣ ташаккул меёбад, истеъмоли аз ҳад зиёд ё қатъи ногаҳонии қабул бошад, ба ҳаёт таҳдид мекунад.
Пас аз қабули дохилӣ барбитуратҳо аз рӯдаи борик азхуд шуда, ба ҷараёни хун ворид мешаванд, бо сафедаҳо пайваст мегарданд ва дар ҷигар метаболизм мешаванд. Ин доруҳо нейромедиатори барангезанда — атсетилхолинро мебанданд ва ҳамзамон синтези ГАМК-ро ҳавасманд гардонида, хосиятҳои боздорандаи онро тақвият медиҳанд. Ҳангоми инкишофи вобастагӣ вазифаи холинергӣ меафзояд, синтези ГАМК ва пайвастшавии он бошад, кам мешавад.
Барбитуратҳо ба НМА таъсири боздоранда мерасонанд, ки дар таъсирҳои дардбар, эйфорикӣ, оромкунанда, зидди изтироб ва зидди тагзанӣ зоҳир мешавад. Онҳо таъсири доруҳои дардбарро тақвият медиҳанд, дар вояҳои заҳрнок бошад, нафаскашӣ ва низоми дилу рагҳоро пахш мекунанд. Ҳангоми зиёдаравии воя вайроншавиҳои ҳуш мушоҳида шуда метавонанд: беҳушии амиқ, сопор ва кома.
Суръати ташаккули вобастагӣ аз воя, басомади истифода ва усули ворид кардан вобаста аст. Мутобиқи давраи нимпарокандашавӣ ва давомнокии таъсир се гурӯҳи барбитуратҳо вуҷуд доранд: кӯтоҳтаъсир (3–8 соат) — тиопентал (пентотал) ва гексобарбитал (гексонал); миёнатаъсир — амобарбитал-натрий (амитал-натрий, барбамил) бо давраи таъсири 8–42 соат, пентобарбитал-натрий (этаминал-натрий, нембутал) бо таъсири 14–48 соат; дурударозтаъсир (24–140 соат) — фенобарбитал (люминал) ва веронал.
Таҳлили миқдории барбитуратҳо дар моеъҳои биологӣ имкон медиҳад истеъмоли ин моддаҳо тасдиқ ё рад карда шавад ва миқдори боқимондаи онҳо дар организм баҳо дода шавад. Ин усул метавонад барои мониторинги табобат бо барбитуратҳо истифода шавад.
Боз
Определение концентрации лекарственного/токсического вещества: Анализ мочи на содержание группы наркотических веществ (барбитураты). Анализ измеряет содержание препарата (или токсического соединения) в биоматериале. Для многих лекарств с узким терапевтическим диапазоном (например, противоэпилептических, иммуносупрессивных, сердечных) важно поддерживать концентрацию в определённых пределах — слишком низкая неэффективна, слишком высокая токсична. Это называется терапевтическим лекарственным мониторингом.
В токсикологическом контексте тот же принцип используют для выявления и оценки отравлений веществами и контроля их выведения.
Нишондодҳо: ба кӣ ва кай супоридан
Шахсисозии воя ва реҷаи қабули дору барои ҳар як бемор;
Муайян кардани сатҳи мувофиқи дору дар организм барои табобати самаранок;
Пешгирии аксуламалҳои эҳтимолии номатлуб;
Назорати тағйирот дар организм дар марҳилаҳои гуногуни табобат ва имконияти ислоҳи воя;
Омӯзиши робитаи мутақобилаи омилҳои гуногун дар ҷараёни терапия.
Боз
Назначается для подбора и контроля дозы препарата с узким терапевтическим окном, при признаках недостаточной эффективности или токсичности лечения, при нарушении функции печени и почек (влияющих на выведение), при подозрении на передозировку или отравление, а также для контроля приверженности лечению. В токсикологии — при подозрении на употребление или отравление соответствующим веществом.
Омодагӣ ба таҳлил
Вақти хунгирӣ муҳим аст: барои мониторинги табобатӣ хун одатан пеш аз қабули навбатии дору (консентратсияи ҳадди ақал, «боқимонда») ё дар вақти нишондодаи духтур пас аз қабул (консентратсияи авҷ) гирифта мешавад — тартиби таъиншударо қатъиян риоя кунед. Ном, вояи дору ва вақти қабули охирини ҳамаи доруҳоро ҳатман хабар диҳед. Пас аз тозакунии бодиққати узвҳои беруни таносул ҷараёни миёнаи пешоби субҳ ба контейнери тозаи стерилӣ ҷамъ карда мешавад. Ба занон ҳангоми ҳайз супоридан тавсия намешавад. Рӯзи пеш маҳсулоти пешобрангкунанда (лаблабу, сабзӣ), машрубот ва миқдори зиёди оби минералиро истисно кунед. Маводро дар давоми 1–2 соат ба лаборатория расонед.
Тафсири натиҷаҳо
Консентратсияи пасттар аз доираи табобатӣ ба вояи нокифоя, азхудкунии суст, хориҷшавии тезонидашуда ё аз даст додани қабул ишора мекунад; болотар аз доира — ба вояи барзиёд, хориҷшавии сустшуда (вайроншавии фаъолияти ҷигар/гурда), ҳамкории доруҳо ва хатари заҳрнокӣ ишора мекунад. Дар токсикология натиҷаи мусбат мавҷудияти моддаро тасдиқ мекунад.
Ба натиҷа вояи дору ва вақти қабули охирин нисбат ба гирифтани мавод, фаъолияти ҷигар ва гурда, ҳамкорӣ бо дигар доруҳо ва иловаҳои биологии фаъол, хусусиятҳои ғизо (масалан, шарбати грейпфрут), синну сол, вазни бадан, хусусиятҳои генетикии мубодила таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ риояи дақиқи вақти гирифтани мавод ва хабардор кардан дар бораи доруҳои қабулшаванда ҳатмист; натиҷаро духтур шарҳ медиҳад.
Натиҷаҳои таҳқиқот ташхис нестанд — тафсирро духтури муолиҷакунанда мегузаронад.