Протеини С

Протеини С антикоагулянти табиист, ки протеазаи серинии аз витамини К вобаста мебошад. Дар ҷигар синтез мешавад ва дар хун дар шакли ғайрифаъол қарор дорад. Фаъолшавии он дар зери таъсири тромбин, омили Ха ва тромбомодулин сурат мегирад. Пас аз фаъолшавӣ протеини С бо протеини S маҷмӯъ ташкил медиҳад, ки ҳамчун кофактор дар иштироки ионҳои калсий ва фосфолипидҳо, ки дар мембранаҳои ҳуҷайраҳои эндотелиалӣ ва тромбоситҳо ҷойгиранд, амал мекунад. Маҳз ҳамин маҷмӯъ фаъолнокии возеҳи антикоагулянтӣ дорад.

Маҷмӯаи протеини С ва S тавассути ғайрифаъолсозии омилҳои Va ва VIIIa, ки дар лахташавии хун нақши муҳим доранд, таъсири антикоагулянтӣ мерасонад. Ғайр аз ин, он ташаккули фибринро бозмедорад, фибринолизро фаъол мекунад ва синтези фаъолсозандаи бофтавии плазминогенро ҳавасманд менамояд. Ҳангоми норасоии протеини С бояд норасоии протеини S низ истисно карда шавад, махсусан агар дар бемор зуҳуроти тромботикӣ мушоҳида шаванд.

Норасоии протеини С бо майл ба тромбозҳои варидӣ ва артериалӣ зоҳир мешавад. Аммо манзараи клиникӣ на ҳамеша бо сатҳи норасоӣ қатъиян мутаносиб аст, махсусан ҳангоми шаклҳои ирсии норасоӣ. Норасоии модарзодии протеини С дар байни дигар норасоиҳои ирсии омилҳои лахташавӣ нисбатан зуд вомехӯрад ва паҳншавии он то 0,4% мерасад.

Норасоии протеини С дар патогенези «некрози пӯсти варфаринӣ» нақши калидӣ мебозад — ин мушкилии нодирест, ки бо вояи варфарин бевосита алоқаманд нест. Варфарин синтези омилҳои лахташавии аз витамини К вобастаро (II, VII, IX ва X) боздорӣ мекунад, ки ин таъсири антикоагулянтии онро таъмин менамояд. Аммо он синтези протеини С-и аз витамини К вобастаро низ пахш мекунад ва сатҳи он аввалин шуда паст мешавад. Ҳангоми норасоии протеини С чунин пастшавии якбора метавонад бо фаъолшавии лахташавӣ ва инкишофи тромбози рагҳои пӯст ва баъдан некроз ҳамроҳ шавад. Барои пешгирии ин мушкилӣ пеш аз оғози табобат бо варфарин баҳогузории сатҳи протеини С тавсия дода мешавад.

Протеини С ва тромбоз: таъсири мутатсияи Лейден. Мутатсияи Лейдени омили V онро ба таъсири протеини С-и фаъолшуда тобовар мегардонад, ки ин яке аз механизмҳои патогенетикии афзоиши хавфи тромбоз мебошад. Дар навзодон ва кӯдакони синни хурд сатҳи протеини С одатан пасттар аст, ки ин ҳангоми баҳогузории хавфи лахташавӣ дар ин гурӯҳи синнусолӣ таваҷҷуҳи махсусро талаб мекунад.

Ҳамин тавр, протеини С унсури бениҳоят муҳими системаи антикоагулянтии хун мебошад. Норасоии он метавонад ба инкишофи мушкилиҳои вазнини тромботикӣ оварда расонад, ки ҳангоми таъини антикоагулянтҳо, ба монанди варфарин, ташхис ва назорати бодиққатро талаб мекунад.

Ошкор кардани сабабҳои мушкилиҳои тромботикӣ (артериалӣ ва венозӣ), махсусан онҳое, ки дар синни ҷавонӣ пайдо шудаанд: ТЭЛА, инфаркт, инсулт, ТГВГ, нигоҳ дошта натавонистани ҳомиладорӣ, ПОНРП, синдроми гум кардани ҳомила ва ғайра;
Камбуд пеш аз таъини варфарин барои пешгирии инкишофи «некрози варфаринии пӯст»;
Пайдо шудани мушкилиҳои тромботикӣ дар оғози қабули варфарин.

Хун аз раг гирифта мешавад. Беҳтар аст субҳ бо меъдаи холӣ (пас аз 8–12 соат гуруснагӣ) ё 3–4 соат пас аз хӯроки сабук супорида шавад; нӯшидани об мумкин аст. Рӯзи пеш аз хӯроки серравған, машрубот, машқи вазнин ва фишори асаб худдорӣ кунед, пеш аз супоридан 10–15 дақиқа истироҳат кунед. Дар бораи доруҳо ва иловаҳои фаъоли биологие, ки қабул мекунед, ба духтур хабар диҳед. Фавран пас аз физиотерапия, рентген ва дигар таҳқиқоти асбобӣ насупоред.