Enterovirus
Сипаттама
Enterovirus — икосаэдрлік құрылымы бар және сыртқы қабығы жоқ Picornaviridae тұқымдасына жататын РНК-құрамды вирустар тобы. Бұл тұқымдасқа А гепатиті және риновирус вирустары да жатады.
Энтеровирустар түрлі ауруларды тудыратын көптеген типтерді біріктіреді: полиомиелиттен миокардит пен перикардитке дейін, сондай-ақ герпетикалық ангина, «қол-аяқ-ауыз» синдромы, асептикалық менингит және энцефалит. Enterovirus тұқымдасының вирустарының патогенезі ұқсас: қоздырғыш ішектің эпителий жасушаларында көбейеді және қан арқылы таралып, тіндер мен мүшелерді зақымдайды. Сондықтан энтеровирустарды диагностикалау үшін нәжістен басқа мұрын-жұтқыншақ бөліндісі мен ликвор пайдаланылуы мүмкін. Инфекция жиі симптомсыз немесе жеңіл түрде өтеді, ал симптомдар біраз уақыттан кейін көрінуі мүмкін, мұны талдауға биоматериал таңдағанда ескеру керек.
Энтеровирусты анықтау үшін серологиялық әдістерді, вирусологиялық дақылдарды және молекулалық диагностиканы қолданады.
Полимеразалық тізбекті реакция (ПЦР) — биоматериалда (мысалы, нәжісте) вирустың РНК-сын анықтауға мүмкіндік беретін молекулалық диагностика әдісі. ПЦР-дың жоғары сезімталдығы мен спецификалығы, сондай-ақ нәтижелерді алудың қысқа мерзімдері оны энтеровирустық инфекцияларды диагностикалаудағы негізгі әдістердің біріне айналдырады.
ПЦР ликвордағы энтеровирустық менингоэнцефалит диагностикасының «алтын стандарты» болып табылады, сезімталдығы 95-97 % және ерекшелігі 97-100 %. Бұл әдіс вирусты жасуша дақылында бөліп алудың ұзағырақ процесін алмастырды. Бұл ретте зерттеу симптомдар пайда болғаннан кейінгі алғашқы 2 күнде жүргізілсе, тесттің сезімталдығы төмен болуы мүмкін. Стерильді емес орталарды (нәжіс сияқты) талдау кезінде вирусты анықтау ықтималдығы төмендейтінін, бұл жалған теріс нәтижеге әкелуі мүмкін екенін есте сақтау маңызды.
ПЦР барлық энтеровирустарға ортақ РНК фрагментін анықтауға мүмкіндік береді, бірақ ішкі типтерді ажыратпайды, бұл дәл диагностика үшін маңызды болуы мүмкін (мысалы, Enterovirus 71 мен A16 типті Coxsackievirus-ты ажырату кезінде). Серологиялық әдістерден айырмашылығы, ПЦР вирусты инфекцияның ерте сатыларында-ақ анықтауға мүмкіндік береді.
Зерттеу мынадай симптомдар болған кезде жүргізіледі:
Энтеровирустар тудыратын инфекцияларды диагностикалау, мысалы:
менингит
герпестік ангина
«қол-аяқ-ауыз» синдромы
миоперикардит
полиомиелит
Менингит: бас ауруы, жарықтан қорқу, жоғары температура, жүрек айнуы, құсу, мойын бұлшықеттерінің қатаюы.
Герпетикалық ангина: дене қызуының кенеттен көтерілуі, тамақтың ауыруы, лимфа түйіндерінің ұлғаюы, ауыз қуысындағы бөртпе.
«Қол-аяқ-ауыз» синдромы: алақанда, табанда және ауыз шырышты қабығында бөртпелер, жөтел, қызба.
Миоперикардит: кеудедегі ауырсыну, ентігу, шеткі ісінулер, жүрек ырғағының бұзылуы.
Полиомиелит: қызба, бас ауруы, жүрек айнуы, іштің ауыруы, бұлшықет парездері немесе салдануы, жұтынудағы қиындықтар.
Тағы
Молекулярно-генетическое исследование (ПЦР): Enterovirus (кал). Метод полимеразной цепной реакции выявляет в биоматериале (кал) генетический материал (ДНК или РНК) возбудителя. Это высокочувствительный и специфичный способ прямого обнаружения инфекции, позволяющий выявить возбудителя даже при его малом количестве и на ранних стадиях, до появления антител.
ПЦР определяет именно присутствие возбудителя (а количественный вариант — его количество, вирусную нагрузку), что важно для диагностики и контроля лечения.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Тиісті инфекция күдігі болғанда, оны растау және қоздырғышты нақтылау үшін, скрининг кезінде (соның ішінде симптомсыз түрлерін), емдеу тиімділігін бақылау және вирустық/бактериялық жүктемені динамикада бағалау үшін, жүктілікті жоспарлау кезінде және жыныстық серіктестерді тексеру кезінде (урогениталды инфекциялар үшін) тағайындалады.
Талдауға дайындық
Нәжіс таза бір реттік контейнерге жиналады, зәр мен етеккір қаны түспеуі тиіс. Клизмадан, іш жүргізетін дәрілерден, барийлі рентгеннен және колоноскопиядан кейін тапсыруға болмайды. Тамақтану әдеттегідей болуы тиіс; қажет болса дәріні тоқтатуды дәрігермен келісіңіз. Материал жиналған күні зертханаға жеткізіледі.
Нәтижелерді түсіндіру
Оң нәтиже қоздырғыштың генетикалық материалы анықталғанын білдіреді — инфекцияның болуы (тасымалдаушылық немесе белсенді процесс); сандық нәтиже жүктемені көрсетеді. Теріс нәтиже — бұл үлгіде қоздырғыш анықталмаған.
Нәтижеге материалды алудың дұрыстығы мен уақыты, талдауға дейін антибиотиктер мен вирусқа қарсы препараттарды қабылдау (жалған теріс нәтиже беруі мүмкін), сынаманың ластануы, урогениталды сынамалар үшін — цикл фазасы, жақында зәр шығару, шаю және жыныстық қатынастар әсер етеді. Нәтижені клиникалық көрініспен, қажет болғанда серологиялық тесттермен бірге бағалайды.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.