Prolaktin
Tavsif
Prolaktin — laktatsiyaga (emizishga) javob beradigan gipofiz gormoni. U homiladorlik davrida sut bezlari rivojlanishini ragʻbatlantiradi, kalsiy soʻrilishini ragʻbatlantiradi va suv-elektrolit almashinuviga taʼsir qiladi. Prolaktin jinsiy gormonlar darajasiga taʼsir qiladi va tuxumdonlardagi tuxum hujayralari boʻlgan follikulalarning yetilishini bloklaydi. Shuning uchun uning darajasi koʻtarilishi tufayli ayol emizish davrida homilador boʻla olmaydi. Prolaktin sekretsiyasining kuchayishi estrogenlar taʼsirida va emchak uchini ragʻbatlantirishdan sodir boʻladi. Uning ishlab chiqarilishini dofamin kamaytiradi. Prolaktin ishlab chiqarilishi hayz sikliga, sutka vaqtiga, ayolning fiziologik holatiga (laktatsiya, homiladorlik) bogʻliq. Odatda prolaktinga qon tahlilini oʻtkazishdan maqsad — giperprolaktinemiyani, yaʼni qondagi prolaktin darajasi koʻtarilishini tashxislash. Bu holat erkaklarda ham, ayollarda ham uchraydi. Giperprolaktinemiya oʻsmali va oʻsmasiz boʻladi. Oʻsmasiz shakli koʻproq uchraydi. Bemorlarning deyarli yarmida sababi gipotireoz, lekin prolaktin darajasini oshiradigan oʻnlab boshqa kasalliklar va holatlar ham bor. Giperprolaktinemiya gipogonadizmga, bepushtlikka olib keladi, oʻz-oʻzidan tushish xavfini oshiradi.
Yana
Пролактин — гормон гипофиза, главная функция которого — стимуляция лактации и развития молочных желёз. Он также влияет на репродуктивную функцию у мужчин и женщин, при избытке подавляя выработку половых гормонов.
Тест используют при нарушениях репродуктивной функции, бесплодии и подозрении на опухоль гипофиза (пролактиному).
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
erkaklar: ginekomastiya, gipogonadizm simptomlari, erektsiya buzilishi, bepushtlik;
ayollar: hayz sikli buzilishlari, bepushtlik, giperandrogeniya, homiladorlikni doimiy yoʻqotish, galaktoreya.
gipofizning gormon ishlab chiqaruvchi oʻsmasi;
gipotalamus kasalliklari (yalligʻlanish, oʻsmalar, jarohatlar);
jigar sirrozi;
gipotireoz;
tuxumdonlar polikistozi;
buyrak usti bezi poʻstlogʻining yetishmovchiligi;
insulinning ortiqcha dozasi;
surunkali buyrak yetishmovchiligi.
homiladorlikning biologik oshib ketishi;
Shixan sindromi;
dekompensatsiyalangan qandli diabet.
Yana
Назначается при нарушениях цикла и отсутствии менструаций, бесплодии, выделениях из груди вне лактации (галакторея), у мужчин — при снижении либидо и потенции, бесплодии, гинекомастии, а также при подозрении на аденому гипофиза, головных болях и нарушениях зрения.
Tahlilga tayyorgarlik
Qon venadan ertalab, uygʻongandan 2–3 soat oʻtgach, och qoringa yoki yengil ovqatdan bir necha soat oʻtgach olinadi. Bir kun oldin stress, jinsiy aloqa, issiqlik muolajalari, jadal yuklama va koʻkrak uchini qitiqlashni istisno qiling. Qon olishdan oldin 20–30 daqiqa tinchlik (prolaktin stressga sezgir). Ayollar uchun — shifokor koʻrsatgan sikl kunida.
Natijalarni talqin qilish
Koʻtarilishi (giperprolaktinemiya) prolaktinoma va gipofizning boshqa oʻsmalarida, gipotireozda, buyrak va jigar kasalliklarida, bir qator preparatni qabul qilganda boʻladi; fiziologik tarzda — homiladorlik, emizish, stressda, uyquda. Pasayishi kam uchraydi va odatda klinik ahamiyatga ega emas.
Stress va hayajon (qon olish muolajasining oʻzini qoʻshgan holda), uyqu, yuklama, oldingi kuni jinsiy aloqa va koʻkrak stimulyatsiyasi, sutka vaqti, koʻplab dorini qabul qilish (neyroleptiklar, qusishga qarshi, estrogenlar, opioidlar) kuchli taʼsir qiladi. Koʻtarilganda koʻpincha tinch sharoitda qayta topshirish va makroprolaktinni aniqlash zarur.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.