HDV RNK, qon, sifat, PZR
Tavsif
Gepatit D, delta-virus deb ham ataladi (Hepatitis D Virus, HDV), odamda kasallik keltirib chiqaradigan barcha viruslar orasida eng kichigiga yaqin oʻlchamdagi RNK-tarkibli virus hisoblanadi. Bu virusning oʻz qobigʻi yoʻq va u B gepatiti virusining qobigʻidan foydalanadi, shuningdek HBsAg ishlab chiqarilishini bostirish qobiliyatiga ega defektli virus hisoblanadi.
Infeksiya faqat bemorlar yoki virus tashuvchilar orqali yuqadi. Yuqishning asosiy usullari — qon orqali va jinsiy yoʻl. B gepatiti virusi bilan birga onadan bolaga yuqish ham mumkin. Infeksiyalanish B gepatiti virusi bilan hamroh infeksiyalanishda (koinfeksiya sifatida) yoki HBsAg tashuvchilarida surunkali virusli B gepatiti (VGV) da qoʻshimcha infeksiyalanish sifatida sodir boʻladi.
Gepatit D virusi bilan hamroh infeksiyalanishda B gepatiti bilan oʻtkir kasallik yolgʻiz infeksiyalanishga (faqat HBV) nisbatan ogʻirroq kechadi, bu koʻpincha fulminant shakllar rivojlanishiga olib keladi (ayrim maʼlumotlarga koʻra 100 marta koʻproq), shuning uchun oʻtkir B gepatitining ogʻir kechishida HDV bilan infeksiyalanish ehtimolini har doim koʻrib chiqish zarur. Bundan tashqari, hamroh HDV bilan infeksiyalanish surunkali kasallik xavfini oshiradi. HDV bilan qoʻshimcha infeksiyalanishda surunkali B gepatitining asoratlari koʻproq yuzaga keladi. HDV bilan infeksiyalanish profilaktikasi B gepatitiga qarshi emlashni oʻz ichiga oladi.
Tashxis laboratoriya markerlarini (IgM immunoglobulinlari, umumiy antitanalar) va molekulyar usullarni (virusni sifat shaklida aniqlash uchun PZR) aniqlashga asoslangan.
Yana
Молекулярно-генетическое исследование (ПЦР): РНК HDV, качественно. Метод полимеразной цепной реакции выявляет в биоматериале (венозная кровь) генетический материал (ДНК или РНК) возбудителя. Это высокочувствительный и специфичный способ прямого обнаружения инфекции, позволяющий выявить возбудителя даже при его малом количестве и на ранних стадиях, до появления антител.
ПЦР определяет именно присутствие возбудителя (а количественный вариант — его количество, вирусную нагрузку), что важно для диагностики и контроля лечения.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
B gepatiti bilan yuqqan bemorlarda D gepatiti virusi bilan koinfeksiyani aniqlash;
HBsAg ning surunkali tashuvchilarida D gepatiti virusi bilan superinfeksiya xavfini boshqarish;
HBsAg manfiy boʻlgandagi gepatitning oʻtkir fazasi simptomlarini tekshirish;
B va D virusli gepatiti bor bemorlarda viremiya monitoringini tashkil etish.
Yana
Назначается при подозрении на соответствующую инфекцию, для её подтверждения и уточнения возбудителя, при скрининге (в том числе бессимптомных форм), для контроля эффективности лечения и оценки вирусной/бактериальной нагрузки в динамике, при планировании беременности и обследовании половых партнёров (для урогенитальных инфекций).
Tahlilga tayyorgarlik
Qon venadan olinadi. Ertalab och qoringa (8–12 soat ochlikdan keyin) yoki yengil ovqatdan 3–4 soat oʻtgach topshirish maqsadga muvofiq; suv ichish mumkin. Bir kun oldin yogʻli ovqat, alkogol, jadal jismoniy yuklama va stressdan saqlaning, topshirishdan oldin 10–15 daqiqa dam oling. Qabul qilayotgan dorilar va biologik faol qoʻshimchalar haqida shifokorga xabar bering. Fizioterapiya muolajalari, rentgen va boshqa asbobiy tekshiruvlardan keyin darhol topshirmang.
Natijalarni talqin qilish
Musbat natija qoʻzgʻatuvchining genetik materiali aniqlanganini bildiradi — infeksiya mavjudligi (tashuvchilik yoki faol jarayon); miqdoriy natija yuklamani aks ettiradi. Manfiy natija — ushbu namunada qoʻzgʻatuvchi aniqlanmagan.
Natijaga material olishning toʻgʻriligi va vaqti, tahlildan oldin antibiotiklar va virusga qarshi dorilar qabul qilinishi (yolgʻon manfiy natija berishi mumkin), namunaning ifloslanishi, urogenital namunalar uchun — sikl fazasi, yaqinda siydik chiqarish, qinni yuvish va jinsiy aloqalar taʼsir qiladi. Natija klinik manzara bilan, zarur boʻlganda serologik testlar bilan birga baholanadi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.