Androstendion

Buyrak usti bezi poʻstlogʻida va jinsiy bezlarda hosil boʻladigan androstendion androgen hisoblanadi. AKTG uning buyrak usti bezi poʻstlogʻidagi sintez darajasini boshqaradi. Bu gormon jinsiy yetilishda ishtirok etadi, ikkilamchi erkak jinsiy belgilari rivojlanishiga javob beradi va testosteron hamda estradiolning oʻtmishdoshi hisoblanadi. Uning androgen taʼsiri boshqa androgenlarnikidan biroz kuchsizroq ekanini taʼkidlash lozim. Organizmdagi androstendion darajasi sezilarli sutkalik tebranishlarga uchraydi, ertalab eng yuqori, kechqurun eng past qiymatiga yetadi. Ayollarda u hayz sikli fazasiga bogʻliq, shuningdek homiladorlik davrida ortadi. Bolalarda androstendion darajasi taxminan 7 yoshdan boshlab orta boshlaydi, oʻgʻil bolalarda esa bu testosteron darajasidan ham ertaroq sodir boʻladi. Androstendion miqdorini tahlil qilish buyrak usti bezlari va jinsiy bezlar ishidagi buzilishlarni aniqlash uchun qoʻllaniladi. Bu gormon sintezining ortishi giperplaziya yoki buyrak usti bezi poʻstlogʻi oʻsmasi kabi turli kasalliklarni koʻrsatishi mumkin. Bu tahlilning ahamiyati giperandrogeniya va 21-gidroksilazaning tugʻma tanqisligi sabablarini aniqlashda ham katta. Androstendion darajasini tahlil qilishga tayyorgarlik uning oʻzgaruvchanligini hisobga olishni talab qiladi. Tahlillarni sutkaning bir vaqtida oʻtkazish maqsadga muvofiq, zarur boʻlsa koʻrsatkichlarni muayyan vaqt davomida kuzatib borish kerak.

Androgenlarning ortiqcha ham, yetarli boʻlmagan sintezini aniqlash uchun ham qoʻllaniladi.
Bolalarda jinsiy aʼzolar rivojlanish anomaliyalarini aniqlashga, oʻgʻil bolalarda jinsiy yetilishning muddatidan oldin boshlanishi va qizlarda virilizatsiya sindromi sabablarini aniqlashga yordam beradi.
Giperplaziya, oʻsmalar yoki saratonni istisno qilish maqsadida buyrak usti bezi poʻstlogʻi ishini baholash uchun, shuningdek AKTG ishlab chiqaruvchi oʻsmalarni aniqlash uchun qoʻllaniladi.
Girsutizm, alopetsiya, akne, hayz sikli buzilishlari, amenoreya, bepushtlik, polikistoz tuxumdonlar sindromi kabi holatlarda giperandrogeniyani topish va tashxislashga yordam beradi.
Androgenlar gipersekretsiyasi joyini — buyrak usti bezlarimi yoki jinsiy bezlarmi — differensial tashxislashga va 21-gidroksilazaning tugʻma taqchilligining turli shakllarini tashxislashga yordam beradi.
21-gidroksilazaning tugʻma taqchilligida glyukokortikoid terapiya samaradorligini baholashga yordam beradi.

Qon venadan olinadi. Ertalab och qoringa (8–12 soat ochlikdan keyin) yoki yengil ovqatdan 3–4 soat oʻtgach topshirish maqsadga muvofiq; suv ichish mumkin. Bir kun oldin yogʻli ovqat, alkogol, jadal jismoniy yuklama va stressdan saqlaning, topshirishdan oldin 10–15 daqiqa dam oling. Qabul qilayotgan dorilar va biologik faol qoʻshimchalar haqida shifokorga xabar bering. Fizioterapiya muolajalari, rentgen va boshqa asbobiy tekshiruvlardan keyin darhol topshirmang.