Glyukoza
Tavsif
Glyukoza — inson uchun asosiy energiya manbalaridan biri. Bu — ichakdan qonga tushadigan, shuningdek organizmda hosil boʻladigan oddiy uglevod. Qondagi glyukoza konsentratsiyasi barqaror, chunki uni insulin gormoni boshqaradi. U glyukozaning hujayralarga kirishi uchun javob beradi. Glyukozaga qon tahlili asosan qandli diabet va metabolik sindromni (prediabetni) tashxislash uchun ishlatiladi. Qandli diabetda glyukoza darajasi insulin yetishmovchiligi hisobiga yoki periferik toʻqimalardagi retseptorlarning insulinga sezgirligi pasayishi hisobiga oshishi mumkin. Qandga qon tahlili nafaqat tashxis qoʻyish uchun, balki qandli diabet terapiyasi monitoringining asosiy vositalaridan biri hamdir. Qonda glyukoza darajasi yuqori boʻlganda qandli diabet darhol tashxislanishi mumkin. Agar daraja oʻrtacha oshgan boʻlsa, tashxisni tasdiqlash uchun qoʻshimcha tekshiruvlar talab qilinadi. Bu qonda glyukozaga takroriy tekshiruv, glikirlangan gemoglobinga tahlil yoki glyukozatolerantlik testi boʻlishi mumkin.
Sinonimlar: Blood glucose, Fasting blood glucose, Fasting plasma glucose, FBG, FBS, Glucose, och qoringa qonda glyukoza tahlili, qonda glyukoza
Yana
Глюкоза — основной источник энергии для клеток. Её уровень в крови строго регулируется гормонами (прежде всего инсулином) и отражает состояние углеводного обмена. Забор в пробирку с фторидом натрия стабилизирует глюкозу, предотвращая её распад в пробе.
Это базовый тест для выявления и контроля сахарного диабета и других нарушений углеводного обмена, а также для оценки гипогликемии.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
Profilaktik koʻriklarda skrining sifatida (ayniqsa 40 yoshdan keyin, ortiqcha vazn, irsiyat boʻlganda), diabet alomatlarida (chanqash, tez-tez siyish, ozish, tez charchash), homiladorlik, semizlik, gipertenziyada tavsiya etiladi. Diabetni davolashni nazorat qilish va holsizlik, terlash, ongning chalkashish epizodlarini baholash (gipoglikemiyani istisno qilish) uchun qoʻllaniladi.
Tahlilga tayyorgarlik
Qon qatʼiy och qoringa topshiriladi (8–14 soat ochlik), faqat suv ichish mumkin. Bir kun oldin ortiqcha ovqatlanish, shirinlik, alkogol va jadal yuklamadan saqlaning. Ertalab chekmang, qahva va choy ichmang, saqich chaynamang. Yomon holat va oʻtkir stressda natija buzilishi mumkin.
Natijalarni talqin qilish
Koʻtarilishi (giperglikemiya) diabet va prediabetga xos, lekin stress, oʻtkir kasallik, kortikosteroidlar qabul qilish, pankreatit, endokrin buzilishlarda ham boʻladi. Pasayishi (gipoglikemiya) — qand tushiruvchi vositalarning ortiqcha dozasi, uzoq ochlik, jigar kasalliklari, baʼzi oʻsmalarda.
Ochlikka rioya qilmaslik, yaqinda ovqatlanish va shirin ichimliklar, stress, oʻtkir infeksiyalar, yuklama, dori qabul qilish (glyukokortikoidlar, diuretiklar, beta-blokatorlar) va biologik faol qoʻshimchalar kuchli taʼsir qiladi. Bir marta koʻtarilgan natija tasdiqlashni talab qiladi (takrorlash, HbA1c, glyukozatolerant test).
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.