Қонни умумий L-карнитинга таҳлил қилиш. ЮССХ-МС усули
Тавсиф
Юқори самарали суюқлик хроматографияси ва масс-спектрометрия (HPLC-MS) усулида қонда умумий L-карнитинни аниқлаш — метаболик текширув. L-карнитин узун занжирли ёғ кислоталарини оксидланиши учун митохондрияларга ташийди ва ортиқча органик кислоталарни боғлаб, уларни ацилкарнитинлар шаклида чиқаради. Умумий карнитин — эркин карнитин ва унинг барча бирикмалари (ацилкарнитинлар) йиғиндиси.
Текширув бирламчи (карнитин ташилишининг ирсий нуқсони) ва иккиламчи карнитин тақчиллигини — органик ацидурияларда, ёғ кислоталари оксидланиши нуқсонларида, буйрак ва жигар касалликларида, гемодиализда, валпроатларни узоқ қабул қилишда, етарли овқатланмасликда аниқлаш, шунингдек уни қабул қилишда таъминланганликни баҳолаш имконини беради.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Карнитин тақчиллигига шубҳа қилинганда: мушак ҳолсизлиги, миопатия, жисмоний юкламаларни кўтара олмаслик, кардиомиопатия, гипокетотик гипогликемия, онг сусайиши эпизодлари, болаларда ривожланишнинг кечикишида, ирсий алмашинув касалликларида (органик ацидуриялар, ёғ кислоталари оксидланиши нуқсонлари), гемодиализдаги беморларда, валпроатлар билан узоқ даволашда, парентерал озиқлантиришда, қатъий вегетарианлик ва озиб кетишда, шунингдек L-карнитин препаратлари билан даволашни назорат қилиш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Умумий L-карнитинга қон венадан эрталаб оч қоринга, охирги овқатланишдан 8–12 соат ўтгач топширилади (1 ёшгача болалар — навбатдаги овқатлантиришдан олдин); газсиз сув ичиш мумкин. Ўз карнитин даражангизни баҳолаш учун 7 кун олдин (шифокор билан келишилган ҳолда) L-карнитин, спорт овқатланиши, «ёғ ёқиш воситалари» ва карнитинли бошқа қўшимчаларни қабул қилишни тўхтатинг; агар мақсад ўрнини босувчи терапияни назорат қилиш бўлса, препаратни бекор қилманг, балки доза ва охирги қабул вақтини кўрсатинг. Бир кун олдин мўл гўштли овқатни (айниқса карнитинга бой қизил гўштни), алкогол ва жадал юкламаларни истисно қилинг. Вегетариан/веган овқатланиш, гемодиализ, валпроатлар, пивалат-антибиотиклар (сефдиторен, пивмециллинам), зидовудин қабул қилиш, шунингдек буйрак ва жигар касалликлари ҳақида хабар беринг.
Натижаларни талқин қилиш
Умумий карнитиннинг паст даражаси унинг тақчиллигини кўрсатади — бирламчи (карнитин ташилишининг бузилиши) ёки иккиламчи (органик ацидуриялар ва ёғ кислоталари оксидланиши нуқсонларида ацилкарнитинлар билан йўқотишларнинг ортиши, гемодиализ ва тубулопатияларда йўқотишлар, валпроатларни қабул қилиш, жигар касалликлари ва озиб кетишда етарли тушмаслик ва синтез). Юқори даража одатда L-карнитин препаратлари ва биологик фаол қўшимчаларини қабул қилиш, гўштни кўп истеъмол қилиш, буйрак функсиясининг пасайиши билан боғлиқ.
Тақчиллик сабабини аниқлаштириш учун бир вақтда эркин карнитин, ацилкарнитинлар профили ва карнитиннинг сийдик билан экскрециясини баҳолаш фойдали. Натижага овқатланиш, карнитин ва дориларни (валпроатлар, баъзи антибиотиклар) қабул қилиш, очлик таъсир қилади. Натижани шифокор изоҳлайди.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.