Қонда аниқ гиёҳванд, психотроп ва кучли таъсир қилувчи моддаларни тасдиқловчи таҳлил. ГХ-МС усули. Сифат таҳлили
Тавсиф
Кимёвий-токсикологик текширув: қонни газ хромато-масс-спектрометрияси (GC-MS) усулида гиёҳванд воситалар, психотроп ва кучли таъсир этувчи моддаларга — опиатлар ва синтетик опиоидлар (героин, морфин, кодеин, метадон, трамадол), амфетамин ва унинг ҳосилалари, кокаин ва бошқа бирикмаларга тасдиқловчи сифат таҳлили. GC-MS аниқ модда ва унинг метаболитларини масс-спектр бўйича идентификация қилади.
Қонда моддалар уларнинг фармакологик таъсири даврида — истеъмол қилингандан кейин бир неча соатдан 1–2 суткагача бўлади, шунинг учун қон текшируви яқинда истеъмол қилинганини акс эттиради ва бемор ҳолатининг модда таъсири билан боғлиқлигини (мастлик, заҳарланиш) баҳолаш учун энг информатив ҳисобланади. Истеъмолни ретроспектив баҳолаш учун сийдик ёки сочни текшириш афзалроқ.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Гиёҳванд ва психотроп моддалар билан ўткир заҳарланиш ёки мастликка шубҳа қилинганда, сабаби номаълум кома ва бошқа ҳолатларда, яқинда истеъмол қилинганини аниқлаш зарур бўлган тиббий гувоҳлантиришда, сийдик олишнинг имкони бўлмаганда, шунингдек дастлабки текширувлар натижаларини тасдиқлаш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Тасдиқловчи GC-MS текшируви учун қон венадан куннинг исталган вақтида олдиндан оч қолмасдан топширилади; уни тахминий истеъмолдан кейин имкон қадар эрта топшириш керак, чунки қонда кўпчилик гиёҳванд ва психотроп моддалар фақат бир неча соатдан 1–2 суткагача аниқланади (ретроспектив баҳолаш учун сийдик ёки соч афзалроқ). Махсус парҳез талаб қилинмайди; қон олишдан олдин шифокор тайинламаган уйқу дорилари, тинчлантирувчи ва оғриқ қолдирувчи препаратларни қабул қилманг. ЙЎлланмада истеъмолнинг тахминий вақти ва хусусиятини (агар маълум бўлса), шунингдек охирги 2 ҳафтадаги барча дориларни доза ва охирги қабул вақти билан, жумладан корвалол/валокордин, кодеин сақловчи ва йўталга қарши воситалар, бензодиазепинлар ва антидепрессантларни кўрсатинг. Тиббий кўрикдан ўтказишда олиш бемор иштирокида ҳужжатларни расмийлаштириш билан ўтказилади.
Натижаларни талқин қилиш
GC-MS усулида қонда модда ёки унинг метаболитининг аниқланиши унинг яқинда (одатда бир неча соат — 1–2 сутка ичида) организмга тушганини тасдиқлайди ва бемор ҳолатининг унинг таъсири билан боғлиқлигини кўрсатиши мумкин; сифат таҳлили консентрация ва мастлик даражасини аниқламайди. Манфий натижа эртароқ истеъмол қилишни истисно қилмайди, чунки қонда кўпчилик моддалар қисқа вақт сақланади.
Натижага қон олишнинг истеъмолга нисбатан вақти, аниқланадиган моддаларни ўз ичига олган дори препаратларини қабул қилиш (опиоид аналгетиклар, кодеинли воситалар, бензодиазепинлар, барбитуратлар, шу жумладан корвалол ва валокордин), шунингдек намунани сақлаш шароитлари таъсир қилади. Қабул қилинаётган дорилар ҳақидаги маълумотлар мажбурий; хулосани шифокор (токсиколог, нарколог) баҳолайди.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.