Умумий Т4 (тироксин)
Тавсиф
Умумий тироксин (ёки умумий Т4) — қондаги тироксиннинг умумий миқдорини, яъни эркин ҳам, оқсиллар билан боғланган ҳам миқдорини кўрсатадиган маркер. Тироксин — тирозин аминокислотасидан пайдо бўлган, таркибида тўртта ёд атоми бўлган ёдланган бирикма. Унинг ишлаб чиқарилишини тиреотроп гормон (ТТГ) назорат қилади ва у қалқонсимон безда содир бўлади. Бу гормон модда алмашинувида жуда муҳим рол ўйнайди.
Тироксиннинг фақат 0,05% и эркин шаклда бўлади, катта қисми эса, одатда, ташувчи оқсиллар — тироксинбоғловчи глобулин (ТСГ), преалбумин ва албумин билан боғланган. Т4 кўрсаткичларини талқин қилишда ҳомиладорлик ёки оғиз орқали контрасептивлар қўллаш каби экзоген ва эндоген омиллардан келиб чиқадиган зардоб ташувчи оқсиллари даражаси ўзгаришларини, шунингдек нефротик синдром ҳолатидаги пасайишни ҳисобга олиш керак.
Тироксинбоғловчи глобулин консентрациясининг ортиши зардобдаги умумий Т3 ва Т4 даражасини кўтариши мумкин, бу дастлаб Т3 ва Т4 нинг эркин шакли пасайишига мос келади. Сўнгра Т3 ва Т4 секрецияси фаоллашади, бу ушбу гормонларнинг эркин фраксияси нормал даражаси тиклангунча зардобдаги уларнинг умумий ўсиши сезилишига олиб келади.
Тиреоид гормонлар ТТГ ишлаб чиқарилишига тормозловчи таъсир кўрсатади, бу манфий тескари алоқа механизми билан боғлиқ ва аденогипофизнинг тиреотроп ҳужайраларига таъсир қилади. Периферик тўқималарда ва гипофизда Т4 ни организм ҳужайраларига таъсир қиладиган фаол гормон Т3 га (триёдтиронинга) айлантирувчи деёдиназа мажмуаси мавжуд.
Ҳар куни тироксин даражаси энг юқори қийматига 8 дан 12 гача, энг паст қийматига эса 23 дан 3 гача етади. Йил давомида Т4 нинг энг юқори консентрациялари сентябрдан февралгача қайд этилади, энг пасти эса ёзда кузатилади. Аёлларда ҳомиладорлик даврида умумий тироксин даражаси сезиларли ортиб, учинчи триместрда энг юқори қийматларига етади.
Яна
Определение гормона/показателя: Т4 общий (Тироксин). Гормоны — биологически активные вещества, регулирующие обмен веществ, рост, развитие, репродуктивную функцию, реакцию на стресс и работу органов. Их уровень в крови отражает состояние соответствующей эндокринной железы и системы регуляции.
Анализ помогает выявить избыток или недостаток гормона, диагностировать эндокринные нарушения и контролировать гормональную терапию.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Эндокрин бузилишлар симптомларида (вазн ўзгариши, чарчоқ, уйқу ва кайфият бузилишлари, тери ва соч ўзгаришлари), ҳайз сикли бузилишларида, бепуштлик ва ҳомиладорликни режалаштиришда, тегишли безлар касалликларида, жинсий ривожланишни баҳолаш ва гормонал даволашни назорат қилиш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан олинади. Эрталаб оч қоринга (8–12 соат очликдан кейин) ёки енгил овқатдан 3–4 соат ўтгач топшириш мақсадга мувофиқ; сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ёғли овқат, алкогол, жадал жисмоний юклама ва стрессдан сақланинг, топширишдан олдин 10–15 дақиқа дам олинг. Қабул қилаётган дорилар ва биологик фаол қўшимчалар ҳақида шифокорга хабар беринг. Физиотерапия муолажалари, рентген ва бошқа асбобий текширувлардан кейин дарҳол топширманг.
Натижаларни талқин қилиш
Гормон даражасининг ошиши ёки пасайиши тегишли безнинг гиперфунксияси ёки гипофунксиясига, ёхуд унинг бошқарилиши бузилишига ишора қилади; аниқ изоҳлаш муайян гормонга ва клиник вазиятга боғлиқ.
Натижага кун вақти ва (аёлларда) ҳайз сиклининг фазаси, гормонал ва бошқа дорилар қабул қилиниши, стресс ва жисмоний юклама, уйқу, ҳомиладорлик, ҳамроҳ касалликлар, бир қатор усуллар учун — биотинни юқори дозада қабул қилиш кучли таъсир қилади. Шу сабабли тайёргарлик қоидаларига ва топшириш кунига риоя қилиш муҳим; натижа комплекс тарзда ва кўпинча динамикада баҳоланади.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.