Креатинин
Тавсиф
Қондаги креатинин даражаси буйрак функсиясини баҳолаш учун аниқланади. Креатинин — энергия алмашинувида иштирок этадиган модда креатиннинг алмашинув маҳсулоти. Креатиннинг катта қисми скелет мушакларида бўлади. Креатин метаболизми давомида креатинин ҳосил бўлади, у буйраклар орқали чиқарилади. Меъёрда креатинин буйрак коптокчаларида эркин филтрланади, унинг қон оқимига қайта сўрилиши содир бўлмайди. Агар буйрак фаолияти бузилган бўлса, креатинин тўлиқ чиқарилмайди. Унинг бир қисми қонга қайта сўрилади, шунинг учун модда организмда аста-секин тўпланади. Унинг қондаги миқдори аста-секин ошади. Буйраклар қанчалик ёмон ишласа, креатинин даражаси шунчалик юқори. Аммо унинг миқдори креатинин қанчалик тез чиқарилишига эмас, балки ҳосил бўлиш суръатига ҳам боғлиқ. Шунинг учун жадал мушак иши, катта мушак массаси, кўп миқдорда гўшт истеъмол қилиш, креатин биоқўшимчаларини қабул қилиш даражанинг меъёрида ошишига олиб келиши мумкин, бу эса ҳеч қандай касалликдан дарак бермайди.
Қандай ҳолатларда креатининга қон топшириш керак:
Агар беморга буйрак орқали чиқариладиган ҳар қандай дори тайинланса, даволашни бошлашдан олдин қондаги креатинин даражаси доимо баҳоланади. У ошганда дорилар жуда секин чиқарилади, бу эса уларнинг қонда тўпланишига олиб келади. Таҳлил натижалари бўйича шифокорлар дори дозасини камайтириш ёки бошқа дори воситаларини тайинлаш ҳақида қарор қабул қилишлари мумкин.
буйрак касалликлари симптомлари: бел оғриғи, юздаги шишлар, артериал босимнинг ошиши, сийдикдаги аралашмалар;
буйраклар учун токсик дориларни қабул қилиш;
ўтмишда ўтказилган буйрак касалликлари – улар аъзолар ҳолатига қандай таъсир қилганини тушуниш учун;
буйрак касалликлари хавф омиллари: кекса ёш, қандли диабет, артериал гипертензия, атеросклероз;
УЗИ да ёки бошқа лаборатория таҳлиллари ёрдамида аниқланган буйрак шикастланиши белгилари.
Яна
Биохимическое исследование: Креатинин. Анализ измеряет в крови концентрацию определённого вещества (фермента, белка, продукта обмена, электролита и т.п.), отражающего работу внутренних органов и состояние обмена веществ. Биохимические показатели помогают оценить функцию печени, почек, поджелудочной железы, сердца, состояние водно-солевого, белкового, углеводного и липидного обмена.
Тест используется как для скрининга здоровья, так и для диагностики и контроля лечения конкретных заболеваний.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Профилактик кўрикларда биокимёвий текширув таркибида, ички аъзолар касалликлари ва моддалар алмашинуви бузилишларида, уларнинг кечиши ва даволашга чидамлиликни назорат қилиш учун, бир қатор дори воситаларини тайинлашдан олдин ва қабул қилиш давомида, тегишли шикоятларда тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан олинади. Эрталаб оч қоринга (8–12 соат очликдан кейин) ёки енгил овқатдан 3–4 соат ўтгач топшириш мақсадга мувофиқ; сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ёғли овқат, алкогол, жадал жисмоний юклама ва стрессдан сақланинг, топширишдан олдин 10–15 дақиқа дам олинг. Қабул қилаётган дорилар ва биологик фаол қўшимчалар ҳақида шифокорга хабар беринг. Физиотерапия муолажалари, рентген ва бошқа асбобий текширувлардан кейин дарҳол топширманг.
Натижаларни талқин қилиш
Кўрсаткичнинг ошиши ёки пасайиши тегишли аъзо ёки алмашинув жараёни ишидаги бузилишни кўрсатади; аниқ сабаблар текширилаётган моддага боғлиқ (масалан, аъзо шикастланиши, яллиғланиш, овқатланиш бузилиши, сувсизланиш).
Натижага овқат қабул қилиш ва таҳлилдан олдин очликка риоя қилиш, овқатланиш характери, ичиш режими ва гидратация, жисмоний юклама, дорилар ва биологик фаол қўшимчалар қабул қилиш, алкогол, шунингдек преаналитик омиллар (жгут қўйиш давомийлиги, гемолиз) таъсир қилади. Шу сабабли тўғри тайёргарлик муҳим; оғишлар комплекс тарзда ва зарур бўлганда динамикада баҳоланади.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.