Глюкоза
Тавсиф
Глюкоза — инсон учун асосий энергия манбаларидан бири. Бу — ичакдан қонга тушадиган, шунингдек организмда ҳосил бўладиган оддий углевод. Қондаги глюкоза консентрацияси барқарор, чунки уни инсулин гормони бошқаради. У глюкозанинг ҳужайраларга кириши учун жавоб беради. Глюкозага қон таҳлили асосан қандли диабет ва метаболик синдромни (предиабетни) ташхислаш учун ишлатилади. Қандли диабетда глюкоза даражаси инсулин етишмовчилиги ҳисобига ёки периферик тўқималардаги рецепторларнинг инсулинга сезгирлиги пасайиши ҳисобига ошиши мумкин. Қандга қон таҳлили нафақат ташхис қўйиш учун, балки қандли диабет терапияси мониторингининг асосий воситаларидан бири ҳамдир. Қонда глюкоза даражаси юқори бўлганда қандли диабет дарҳол ташхисланиши мумкин. Агар даража ўртача ошган бўлса, ташхисни тасдиқлаш учун қўшимча текширувлар талаб қилинади. Бу қонда глюкозага такрорий текширув, гликирланган гемоглобинга таҳлил ёки глюкозатолерантлик тести бўлиши мумкин.
Синонимлар: Blood glucose, Fasting blood glucose, Fasting plasma glucose, FBG, FBS, Glucose, оч қоринга қонда глюкоза таҳлили, қонда глюкоза
Яна
Глюкоза — основной источник энергии для клеток. Её уровень в крови строго регулируется гормонами (прежде всего инсулином) и отражает состояние углеводного обмена. Забор в пробирку с фторидом натрия стабилизирует глюкозу, предотвращая её распад в пробе.
Это базовый тест для выявления и контроля сахарного диабета и других нарушений углеводного обмена, а также для оценки гипогликемии.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Профилактик кўрикларда скрининг сифатида (айниқса 40 ёшдан кейин, ортиқча вазн, ирсият бўлганда), диабет аломатларида (чанқаш, тез-тез сийиш, озиш, тез чарчаш), ҳомиладорлик, семизлик, гипертензияда тавсия этилади. Диабетни даволашни назорат қилиш ва ҳолсизлик, терлаш, онгнинг чалкашиш эпизодларини баҳолаш (гипогликемияни истисно қилиш) учун қўлланилади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон қатъий оч қоринга топширилади (8–14 соат очлик), фақат сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ортиқча овқатланиш, ширинлик, алкогол ва жадал юкламадан сақланинг. Эрталаб чекманг, қаҳва ва чой ичманг, сақич чайнаманг. Ёмон ҳолат ва ўткир стрессда натижа бузилиши мумкин.
Натижаларни талқин қилиш
Кўтарилиши (гипергликемия) диабет ва предиабетга хос, лекин стресс, ўткир касаллик, кортикостероидлар қабул қилиш, панкреатит, эндокрин бузилишларда ҳам бўлади. Пасайиши (гипогликемия) — қанд туширувчи воситаларнинг ортиқча дозаси, узоқ очлик, жигар касалликлари, баъзи ўсмаларда.
Очликка риоя қилмаслик, яқинда овқатланиш ва ширин ичимликлар, стресс, ўткир инфексиялар, юклама, дори қабул қилиш (глюкокортикоидлар, диуретиклар, бета-блокаторлар) ва биологик фаол қўшимчалар кучли таъсир қилади. Бир марта кўтарилган натижа тасдиқлашни талаб қилади (такрорлаш, HbA1c, глюкозатолерант тест).
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.