ЎНФ (ўсма некрози омили)
Тавсиф
Кахектин номи билан ҳам маълум ўсма некрози омили (ФНО) иммун тизим ҳужайралари томонидан ишлаб чиқарилади ва у ситокинлар гуруҳига киради. Унинг синтези фаоллашган макрофагларда, семиз ҳужайраларда ва Т-хелперларда (Th1) кечади. ФНО дан ташқари, Th1 шунингдек ҳужайра иммунитети ривожланишида муҳим рол ўйнайдиган ИЛ-1, ИЛ-2 ва гамма-интерферон ишлаб чиқаради.
ФНО нинг таъсири ИЛ-1 таъсирига ўхшаш, у ИЛ-4 га қарши вазн бўлиб, IgE синтезини бостиради. Бу ўсма фаоллигига қарши курашда, иммун модуляцияда, яллиғланиш жараёнида, шунингдек анорексия, кахексия, септик шок, вирусли репликация, гемопоэз ва гемостаз каби ҳолатларнинг ривожланишида калит рол ўйнайди.
Инфексион жараёнларда ФНО ни биринчи навбатда макрофаглар ишлаб чиқаради, шу тариқа организмнинг иммун ҳимоясини таъминлайди. Ўсма жараёнлари ҳолатида унинг ситотоксиклиги ўсма ҳужайраларининг ҳалок бўлишига кўмаклашади. Бироқ бошқа томондан, бу ҳужайраларнинг пролиферацияси, дифференсиацияси ва фаоллашувини ҳам рағбатлантириши мумкин, бу эса муайян клиник кўринишларнинг ривожланишига олиб келиши мумкин.
Бундан ташқари, ФНО ДНК- ва РНК-вирусларига нисбатан вирусга қарши таъсирга эга, шунингдек бошқа ситокинлар ҳосил бўлишига кўмаклашади. У аутоиммун касалликлар ва инсулинга резистентликни ўз ичига олган ҳолда, турли касалликларда калит рол ўйнайди. Инфексия жараёнида ФНО даражасининг ортиши иммун ҳимояни таъминлайди, бироқ айрим аутоиммун ҳолатларда у яллиғланиш ва бузувчи жараёнларни қўллаб-қувватлайди. Ҳозирги вақтда ФНО таъсирини тормозлайдиган препаратлар гуруҳи мавжуд, улар яллиғланиш ва касаллик кучайишининг камайишига кўмаклашади.
Ички ёғ қатлами адипоцитлари ФНО ни фаол ишлаб чиқариши аниқланган, бу инсулин рецептори тирозинкиназаси фаоллигининг пасайишига ва мушак ҳамда ёғ тўқимасида ҳужайра ичи глюкоза ташувчилари ГЛЮТ-4 экспрессиясининг тормозланишига олиб келади. Бу инсулинга резистентлик ривожланишида муҳим рол ўйнаши мумкин.
Яна
Иммунологическое исследование: ФНО (фактор некроза опухоли). Анализ оценивает показатели работы иммунной системы — уровни иммуноглобулинов, факторов комплемента, аутоантител и других компонентов иммунитета. Эти показатели отражают активность иммунной защиты, наличие аллергических, аутоиммунных и воспалительных процессов, состояние при иммунодефицитах.
Тест помогает в диагностике аутоиммунных и иммунодефицитных состояний, аллергии и хронических воспалительных заболеваний.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
Тез-тез ва такрорланувчи инфексияларда, иммунотанқисликка шубҳа қилинганда, аутоиммун ва аллергик касалликларда, сурункали яллиғланишда, жараён фаоллигини баҳолаш ва иммуномодулятор терапияни назорат қилиш учун тайинланади.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан олинади. Эрталаб оч қоринга (8–12 соат очликдан кейин) ёки енгил овқатдан 3–4 соат ўтгач топшириш мақсадга мувофиқ; сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ёғли овқат, алкогол, жадал жисмоний юклама ва стрессдан сақланинг, топширишдан олдин 10–15 дақиқа дам олинг. Қабул қилаётган дорилар ва биологик фаол қўшимчалар ҳақида шифокорга хабар беринг. Физиотерапия муолажалари, рентген ва бошқа асбобий текширувлардан кейин дарҳол топширманг.
Натижаларни талқин қилиш
Иммунологик кўрсаткичларнинг ошиши ёки пасайиши иммунитетнинг тегишли бўғини фаоллашуви ёки сусайишини кўрсатади: ошиш кўпинча инфексиялар, аллергия ва аутоиммун жараёнлар билан бирга кечади, пасайиш — иммунотанқислик ҳолатлари билан. Изоҳлаш аниқ кўрсаткичга боғлиқ.
Натижага яқинда ўтказилган инфексиялар ва ваксинациялар, сурункали касалликларнинг қўзиши, иммуносупрессив, гормонал ва бошқа дорилар қабул қилиниши, стресс, ҳомиладорлик таъсир қилади. Иммунологик кўрсаткичлар бир-бири билан ва клиник манзара билан комплекс тарзда, кўпинча динамикада баҳоланади.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.