Бүйрек үсті безі қыртысының туа біткен гиперплазиясы кезінде CYP21A2 генінің 11 мутациясын генотиптеу (классикалық түрлері)
Сипаттама
Молекулалық-генетикалық зерттеу (ПЦР): бүйрек үсті безі қыртысының 21-гидроксилаза ферментін кодтайтын CYP21A2 генінің ең жиі кездесетін 11 мутациясын генотиптеу. Зерттеу пациенттің веноздық қаннан алынған ДНК-сы бойынша орындалады және 21-гидроксилаза тапшылығы жағдайларының көпшілігін құрайтын нүктелік мутацияларды, ұсақ делециялар мен инсерцияларды анықтайды.
21-гидроксилаза тапшылығы — аутосомдық-рецессивті тұқым қуалайтын бүйрек үсті безі қыртысының туа біткен гиперплазиясы (адреногениталды синдром) жағдайларының 90%-дан астамының себебі. Талдау классикалық (тұз жоғалтатын және қарапайым вирилдік) және классикалық емес түрлердің диагнозын растайды, мутациялар типі бойынша ағымның ауырлығын болжауға, туыстар мен жұбайлар арасында тасымалдаушыларды анықтауға және пренаталдық диагностиканы жоспарлауға көмектеседі.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Неонаталдық скрининг немесе тексеру деректері бойынша 17-ОН-прогестерон жоғарылағанда, бүйрек үсті безі қыртысының туа біткен гиперплазиясына күдік болғанда (қыздарда сыртқы жыныс мүшелерінің дұрыс құрылмауы, жаңа туған нәрестелерде тұз жоғалтатын криздер, мерзімінен бұрын жыныстық жетілу, өсу мен сүйек жасының жеделдеуі), классикалық емес түріне күдік болған гиперандрогения, етеккір циклінің бұзылуы және бедеулік кезінде, жүктілікті жоспарлау кезінде науқастың туыстары мен жұбайларында тасымалдаушылықты анықтау үшін ұсынылады.
Талдауға дайындық
Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.
Нәтижелерді түсіндіру
CYP21A2 генінің екі аллелінде де мутациялардың анықталуы (гомозиготалы немесе компаунд-гетерозиготалы күй) 21-гидроксилаза тапшылығы салдарынан бүйрек үсті безі қыртысының туа біткен гиперплазиясын растайды; клиникалық түрдің ауырлығы екі мутацияның неғұрлым «жұмсағымен» анықталады. Бір аллельдегі мутация тасымалдаушылықты көрсетеді, әдетте клиникалық көріністерсіз, бірақ жұбайында да тасымалдаушылық болса, науқас бала туу қаупі бар. Мутациялардың анықталмауы ауруды жоққа шығармайды, өйткені зерттелген панельге кірмейтін сирек мутациялар және геннің ірі делециялары/конверсиялары болуы мүмкін.
Генетикалық тест нәтижесі тұрақты және гормондық терапияға және 17-ОН-прогестерон деңгейіне тәуелді емес; қанның жасушалық компоненттерін құйғаннан және сүйек кемігін трансплантациялағаннан кейін қан донордың генотипін көрсетуі мүмкін. Мутациялардың әртүрлі аллельдерде орналасуын нақтылау үшін ата-ананы тексерген жөн. Түсіндіруді эндокринолог және генетик дәрігер жүргізеді.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.