Лактаза жетіспеушілігі кезіндегі генотиптеу
Сипаттама
Веналық қан лейкоциттерінен бөлініп алынған пациенттің өз ДНК-сын молекулалық-генетикалық зерттеу (ПЦР): LCT лактаза генінің реттеуші аймағындағы (MCM6 генінің интронында орналасқан) C(-13910)T (rs4988235) полиморфизмі бойынша генотипті анықтау. Бұл полиморфизм ересектерде лактаза белсенділігі сақталатынын (лактазалық персистенция) немесе ерте балалық шақтан кейін төмендейтінін (ересек типті біріншілік гиполактазия) анықтайды.
Генотип өмір бойы өзгермейді және тамақтануға тәуелді емес, сондықтан тест генетикалық тұрғыдан негізделген (біріншілік) лактаза жеткіліксіздігін аш ішектің шырышты қабығы зақымданғанда пайда болатын екіншілік жеткіліксіздіктен (ішек инфекциялары, целиакия, ішектің қабыну аурулары) ажыратуға мүмкіндік береді.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Сүт пен сүт өнімдерін көтере алмау (оларды тұтынғаннан кейін іштің кебуі, іштің ауыруы, диарея), тітіркенген ішек синдромы және шығу тегі белгісіз созылмалы диарея кезінде, біріншілік және екіншілік лактаза жеткіліксіздігінің дифференциалды диагностикасы үшін, лактозамен жүктемелік және тыныс алу тесттері ақпаратсыз немесе мүмкін болмағанда, сондай-ақ жасы үлкен балалар мен ересектерде ұзақ диеталық терапия туралы мәселені шешу үшін тағайындалады.
Талдауға дайындық
Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.
Нәтижелерді түсіндіру
C/C генотипі ересек типті біріншілік гиполактазияға генетикалық бейімділікке сәйкес келеді: лактаза белсенділігі жас ұлғайған сайын төмендейді, және сүт ішкенде көтере алмау симптомдары болуы мүмкін. T/T генотипі лактаза белсенділігінің сақталуына (персистенцияға) сәйкес келеді; C/T генотипі — әдетте лактазаның жеткілікті белсенділігіне, симптомдар тек лактозаның үлкен жүктемелерінде немесе ішек ауруларында ғана болуы мүмкін. Персистенциясы бар генотипте симптомдар болса, екіншілік лактаза жеткіліксіздігінің себептерін іздеу керек.
Нәтиже өмір бойы жарамды және қайталауды қажет етпейді; оған тамақтану мен дәрілер әсер етпейді, бірақ жақында жасалған қан құю немесе сүйек кемігін трансплантациялау оны бұрмалауы мүмкін. Бейімдейтін генотиптің болуы әрдайым клиникалық көріністермен қатар жүрмейді; нәтижені гастроэнтеролог немесе генетик симптомдарды ескере отырып түсіндіреді.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.