Гормондарға кешенді зерттеу (кортизон, кортикостерон, прогестерон, 21-дезоксикортизол, 17-гидроксипрогестерон, тестостерон, дегидроэпиандростерон, андростендион, дезоксикортикостерон, бос кортизол — 10 көрсеткіш). ЖЭСХ-МС әдісі
Сипаттама
Гормондық зерттеу (профиль): ВЭЖХ-МС әдісімен гормондарға кешенді зерттеу. Қан сарысуында бір мезгілде глюкокортикоидтар (кортизол, кортизон, кортикостерон), минералокортикоидтық ізашарлар (дезоксикортикостерон, 11-дезоксикортизол), прогестагендер мен олардың метаболиттері (прогестерон, 17-гидроксипрогестерон, 21-дезоксикортизол, 17-ОН-прегненолон) және андрогендер (тестостерон, дегидроэпиандростерон, андростендион) анықталады.
Хромато-масс-спектрометрия иммунохимиялық әдістерге тән айқаспалы реакцияларсыз әр стероидты дәл өлшеуге және ізашарлар мен өнімдердің арақатынасы бойынша бүйрекүсті бездері мен гонадаларда стероидтар синтезінің нақты кезеңдеріндегі бұзылыстарды анықтауға мүмкіндік береді.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Бүйрекүсті безі қыртысының туа біткен дисфункциясына (соның ішінде классикалық емес түрлеріне) күдік болғанда, әйелдердегі гиперандрогенияда (гирсутизм, безеу, цикл бұзылыстары, бедеулік), жыныстық даму бұзылыстарында, бүйрекүсті бездерінің ісіктері мен түзілімдерінде, гиперкортицизмге немесе бүйрекүсті безі жеткіліксіздігіне күдік болғанда, гипокалиемиямен жүретін артериялық гипертензияда, сондай-ақ бүйрекүсті безі қыртысының туа біткен дисфункциясының глюкокортикоидтық терапиясын бақылау үшін тағайындалады.
Талдауға дайындық
Венадан қан таңертең, сағат 8-ден 9-ға дейін (кортизол, кортизон, 17-ОН-прогестерон және андростендион айқын тәуліктік ырғаққа ие), 8–12 сағат тамақ ішпегеннен кейін аш қарынға тапсырылады, су ішуге болады. Әйелдерге — дәрігер басқаша тағайындамаса, етеккір циклінің 2–5-ші күні (ерте фолликулярлы фаза). Алдыңғы күні стрессті, қарқынды дене жүктемелерін және алкогольді болдырмаңыз, қан алу алдында 15–20 минут тыныш отырыңыз. Глюкокортикоидтарды (соның ішінде ингаляциялық, сыртқы), КОК пен эстрогендерді, прогестерон препараттарын, ДГЭА, тестостерон, спиронолактон қабылдау туралы міндетті түрде хабарлаңыз; бүйрекүсті безі қыртысының туа біткен дисфункциясын емдеуді бақылағанда гидрокортизонның таңғы дозасына қатысты қан алу уақытын дәрігер анықтайды. Жолдамада соңғы етеккірдің бірінші күнін және қан алу уақытын көрсетіңіз.
Нәтижелерді түсіндіру
17-гидроксипрогестерон мен 21-дезоксикортизолдың жоғарылауы 21-гидроксилаза тапшылығына; 11-дезоксикортизол мен дезоксикортикостеронның жоғарылауы — 11β-гидроксилаза тапшылығына; 17-ОН-прегненолон мен ДГЭА-ның жоғарылауы — 3β-гидроксистероиддегидрогеназа тапшылығына тән. Андрогендердің артық болуы бүйрекүсті безі немесе аналық без текті болуы мүмкін, кортизол мен кортизонның өзгеруі — гипер- немесе гипокортицизмнің белгісі. Түсіндіру көрсеткіштер мен олардың арақатынастарының жиынтығы бойынша жүргізіледі.
Нәтижеге қан алу уақыты (тәуліктік ырғақ), әйелдерде — цикл фазасы, жүктілік, стресс, глюкокортикоидтарды (ингаляциялық және сыртқы түрлерін қоса), КОК, прогестерон препараттарын, ДГЭА және тестостеронды қабылдау әсер етеді. Нәтижені эндокринолог клиникалық көрініспен және визуализация деректерімен бірге бағалайды.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.