Коды Г347

Сілекейдегі кортизолды анықтау. ЖЭСХ-МС әдісі (4 сынама үшін)

Биоматериалсілекей
Орындау мерзімі7 дн
Үйге шығумүмкін

Сипаттама

Кортизол — бүйрек үсті безінің қыртысында АКТГ гормонының бақылауымен ортақ ізашар холестериннен түзілетін маңызды стероидтық гормон. Ол «гипоталамус — гипофиз — бүйрек үсті бездері» жүйесінде теріс кері байланыс арқылы түйінді рөл атқарады. АКТГ кортизол деңгейін жоғарылатады, бірақ жоғарылаған кортизол өз кезегінде АКТГ түзілуін бөгейді. Бүйрек үсті безінің қыртысында түзілген кортизол негізінен қан плазмасының ақуыздарымен байланысады. Кортизолдың тек аз ғана мөлшері бос күйінде қалады және нысана-тіндерге әсер етеді. Бауырда метаболизденгеннен кейін кортизол зәрмен бөлініп шығады. Гормонның жартылай шығарылу кезеңі шамамен 80–100 минут және ол глюкоза метаболизмін, иммундық жауапты және стресс реакцияларын реттеуде ерекше маңызды рөл атқарады. Қандағы АКТГ мен кортизолдың концентрациясы айқын тәуліктік ырғаққа ие: ең жоғары деңгей таңертең, ең төмені — кешке. Сау адамдарда таңертеңгі және түскі кортизол концентрациясының айырмасы 50% құрайды, ал таңертеңгі және кешкі деңгейлер арасында — 350%. Кортизол секрециясы жасқа қарай қатты өзгермейді; АКТГ мен кортизол секрециясының ырғағы үш жастан кейін орнығады. Ересектер мен балаларда сағаттық белдеу ауысқанда жеке ырғақтың қайта орнығуы уақыт талап етеді. Сілекейдегі бос кортизол қандағы кортизолдың жалпы мөлшерінен ерекшеленеді, оның концентрациясы да тәуліктік ырғақпен реттеледі және кешке ең төменгі мәніне жетеді. Сілекейдегі кортизол деңгейінің өзгерістері әртүрлі жағдайларды, соның ішінде Иценко-Кушинг синдромын диагностикалауға көмектесуі мүмкін. Кешке сілекейдегі кортизолды анықтау гиперкортизолизмді скринингтеудің ыңғайлы және тиімді әдісіне айналды. Бүйрек үсті безі жеткіліксіздігі терапиясының мониторингі сілекейдегі кортизол деңгейін өлшеу арқылы да жүргізілуі мүмкін. Сілекейдегі кортизолдың қалыпты мәндері сағат 23–24-те 145 нг/дл аспауы тиіс.

Тағы

Определение концентрации лекарственного/токсического вещества: Определение кортизола в слюне. Метод ВЭЖХ-МС. Анализ измеряет содержание препарата (или токсического соединения) в биоматериале. Для многих лекарств с узким терапевтическим диапазоном (например, противоэпилептических, иммуносупрессивных, сердечных) важно поддерживать концентрацию в определённых пределах — слишком низкая неэффективна, слишком высокая токсична. Это называется терапевтическим лекарственным мониторингом.

В токсикологическом контексте тот же принцип используют для выявления и оценки отравлений веществами и контроля их выведения.

Комплекс құрамы: 4

Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек

Иценко-Кушинг синдромына тән әртүрлі үдемелі симптомдардың болуы: семіздік, артериялық гипертензия, гипергликемия, миопатия, плетора, остеопороз, жиі патологиялық сынықтар, қызыл стриялар, сондай-ақ теріні және жұмсақ тіндерді жарақаттауға бейімділіктің жоғарылауы, етеккір циклінің бұзылуы;
Пациенттің жасына тән емес, әдеттегіден тыс клиникалық көріністерді байқау (мысалы, остеопороз және артериялық гипертензия);
Өсуі тежелген және дене салмағы артық балаларда;
Аденоманы көзбен шолғанда еске түсіретін бүйрек үсті безі инциденталомасының анықталуы;
Глюкокортикоидтармен терапияның мониторингі.

Тағы

Назначается для подбора и контроля дозы препарата с узким терапевтическим окном, при признаках недостаточной эффективности или токсичности лечения, при нарушении функции печени и почек (влияющих на выведение), при подозрении на передозировку или отравление, а также для контроля приверженности лечению. В токсикологии — при подозрении на употребление или отравление соответствующим веществом.

Талдауға дайындық

Сілекейді пациент өзі бір тәулік ішінде 4 бөлек контейнерге (оларды зертханадан алыңыз) жинайды: дәрігер басқа уақытты көрсетпесе, таңертең сағат 7-ден 9-ға дейін, түсте 11-ден 13-ке дейін, күндіз 16-дан 18-ге дейін және кеш 23-тен 24-ке дейін. Әр жинаудан 1 сағат бұрын тамақ жемеңіз, темекі шекпеңіз, тіс тазаламаңыз және қызыл иектің қанауын тудыратынның барлығын болдырмаңыз; 10 минут бұрын ауызды сумен шайыңыз. Сілекей (кемінде 1–2 мл) ауызда жиналып, қақырықсыз контейнерге түкіріледі. Алдыңғы күні және жинау күні алкогольді, қарқынды жүктемелерді және стрессті болдырмаңыз, әдеттегі ұйқы режимін сақтаңыз. Кез келген түрдегі глюкокортикоидтарды (таблеткалар, жақпамайлар, ингаляциялар, тамшылар) қабылдау аясында зерттеу орынсыз — олар туралы дәрігерге алдын ала хабарлаңыз. Әр контейнерге жазыңыз (жинау уақыты), тоңазытқышта сақтаңыз және барлық 4 сынаманы бірге жеткізіңіз.

Нәтижелерді түсіндіру

Сілекейдегі кешкі (түнгі) кортизолдың жоғарылауы және қалыпты тәуліктік ырғақтың жойылуы (таңғы және түнгі порциялар арасындағы айырмашылықтың тегістелуі) эндогендік гиперкортицизмге — Иценко-Кушинг ауруы мен синдромына (АКТГ-тәуелді және АКТГ-тәуелсіз), АКТГ-ның эктопиялық өндірілуіне тән; орташа жоғарылау функционалдық гиперкортицизм кезінде мүмкін (айқын стресс, депрессия, семіздік, алкоголизм, декомпенсацияланған қант диабеті). Барлық порциялардағы төмен мәндер бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігін немесе глюкокортикоидтарды қабылдау салдарынан осьтің басылуын көрсетуі мүмкін.

Нәтижеге жинау уақытын сақтамау және ұйқы режимінің ығысуы (түнгі ауысымдар, ұшулар), стресс, темекі шегу, тамақ ішу және сілекейге қанның араласуы (қызылиектің қанағыштығы), сондай-ақ кез келген түрдегі глюкокортикоидтар — таблеткалар, жақпамайлар, ингаляциялар әсер етеді. ВЭЖХ-МС әдісі спецификалық және жақын стероидтармен айқаспалы реакциялар бермейді, алайда бір реттік нәтижені клиниканы және басқа тесттерді (кіші дексаметазон сынамасы, тәуліктік зәр) ескере отырып бағалайды; нәтижені эндокринолог дәрігер түсіндіреді.

Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.

Статьи по теме

Кері қоңырау

Жұмыс уақытында қайта қоңырау шалып, талдауларды таңдауға көмектесеміз.