Сараптамалық анықтау: метотрексат (ЖЭСХ-МС әдісі)

Препараттың қолданыстағы терапиялық концентрациясын бағалау үшін сынаманы препаратты кезекті қабылдағанға дейін немесе дәрігердің тағайындауы бойынша (кезекті дозаны қабылдағаннан кейін) алу ұсынылады.

Терапиялық дәрілік мониторинг — бұл қандағы препарат концентрациясына жасалатын талдау. Дәрілік заттардың кейбір топтары үшін пациенттің қанындағы концентрацияны анықтау препаратты қолдану нұсқаулығында, сондай-ақ дәрігерлерге арналған клиникалық ұсынымдарда көрсетілген.

Терапиялық дәрілік мониторинг не үшін жасалады?

Қандағы дәрілік заттың концентрациясына талдауды емдеуші дәрігер пациент туралы неғұрлым толық көрініс алу үшін тағайындайды. Мысалы, эпилепсияға қарсы препараттарды тағайындағанда қажетті әсерге қол жеткізу және препаратты қабылдаудан туындайтын қалаусыз салдардан аулақ болу үшін қандағы заттың қажетті концентрациясын анықтап, ұстап тұру керек. Бұл әрбір нақты пациент үшін дәрі тағайындауға және қабылдауға дербестендірілген түрде қарауға мүмкіндік береді, өйткені адамдарда бір препаратқа әртүрлі реакция болуы мүмкін.

Сондай-ақ дәрілік мониторинг бірнеше препаратты қолданғанда ұсынылады, өйткені бір препарат басқа препараттың концентрациясына әсер етіп, оның әрекетін әлсіретуі немесе күшейтуі мүмкін. Мысал ретінде эпилепсияға қарсы препараттардың концентрациясын төмендететін оральді контрацептивтердің әсерін келтіруге болады — нәтижесінде емдеуден қажетті әсерге қол жеткізілмейді. Бұл пациенттің ынтасын қатты түсіреді, ол өзіне қажетті препаратты қабылдауды тоқтатуы мүмкін және аурумен жағдай ушығады. Бұл ретте, егер маман пациенттегі әсер етуші заттың мөлшерін білсе, ол дозаны реттеп, пациенттің хал-жағдайын жақсарту үшін оңтайлысын таңдай алады.

Балалар мен жасөспірімдерге дәрілік мониторинг тұрғысынан да ерекше көңіл бөлу қажет, өйткені олар өсіп келеді және дозаны түзету талап етіледі.

Басқа препаратқа ауысқанда пациентке дәрілік мониторингтің көмегімен оңтайлы және қауіпсіз доза таңдалады. Барлық заттардың өзара әрекеттесуін ескеру үшін қабылданатын барлық препараттар, соның ішінде БАҚ туралы дәрігерге айту өте маңызды.

Сіздің дәрігеріңіз дәрілік мониторингті эпилепсияға қарсы препараттарды қабылдағанда ғана емес, басқа препараттарды, мысалы, антибиотиктерді немесе психотроптық препараттарды қабылдағанда да тағайындауы мүмкін.

Егер сіз препараттарды тұрақты негізде қабылдасаңыз — дәрінің оңтайлы дозасын таңдау және қалаусыз реакциялар қаупін төмендету үшін қандағы препарат концентрациясын зерттеуді өз маманыңызбен талқылаңыз.

Терапиялық терезесі тар препараттың дозасын таңдау және бақылау үшін, емдеудің жеткіліксіз тиімділігі немесе уыттылығы белгілері кезінде, бауыр мен бүйрек қызметінің бұзылуы кезінде (шығарылуға әсер ететін), артық дозалануға немесе улануға күдік болғанда, сондай-ақ емдеуді ұстануды бақылау үшін тағайындалады. Токсикологияда — тиісті затты қолдануға немесе онымен улануға күдік болғанда.

Қан алу уақыты маңызды: терапиялық мониторинг үшін қан әдетте препараттың кезекті қабылдауының алдында (ең төмен, «қалдық» концентрация) немесе дәрігер көрсеткен уақытта қабылдаудан кейін (шыңдық концентрация) алынады — тағайындалған режимді қатаң сақтаңыз. Барлық препараттардың атауын, дозасын және соңғы қабылдау уақытын міндетті түрде хабарлаңыз. Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.