Siydikdagi giyohvand moddalar miqdorini aniqlash (amfetamin va uning hosilalari) (immunoxromatografik usul)
Tavsif
Amfetaminlar — bu adrenalin va noradrenalin gormonlarining farmakologik analoglari hisoblanadigan va markaziy asab tizimiga kuchli ragʻbatlantiruvchi taʼsir koʻrsatadigan sintetik giyohvand moddalar guruhi. Amfetaminlarning taʼsiri adrenergik uzatishning faollashuvi, noradrenalin va dofamin ajralishining ortishi, shuningdek bu neyromediatorlarning teskari qamrab olinishining tormozlanishi va chekka adrenoretseptorlarning stimullanishi bilan bogʻliq.
Bu moddalar gematoensefalik toʻsiqdan oson oʻtadi va bosh miyaga kuchli taʼsir koʻrsatib, tomirlar torayishi, bosim koʻtarilishi, yurak qisqarishlari kuchayishi, qorachiqlar kengayishi va ortiqcha terlashni keltirib chiqaradi. Ularning taʼsiri dozaga va preparat samaradorligiga bogʻliq boʻladi.
Amfetaminlarga psixologik qaramlik juda tez rivojlanadi, toʻxtatish sindromi esa isteʼmolni toʻxtatgandan keyin 9 soat — 4 sutka ichida namoyon boʻladi va bir necha haftagacha davom etishi mumkin. Tahlilda amfetaminlarning ijobiy topilishi ularning oʻtgan 8–12 soat ichida isteʼmol qilinganini tasdiqlaydi.
Amfetaminlarni isteʼmol qilish xavfli va sogʻliq uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, shuning uchun oʻz harakatlaringni anglash va oʻz holatingni kuzatish muhim.
Yana
Определение концентрации лекарственного/токсического вещества: Анализ мочи на содержание группы наркотических веществ (амфетамин и его производные). Анализ измеряет содержание препарата (или токсического соединения) в биоматериале. Для многих лекарств с узким терапевтическим диапазоном (например, противоэпилептических, иммуносупрессивных, сердечных) важно поддерживать концентрацию в определённых пределах — слишком низкая неэффективна, слишком высокая токсична. Это называется терапевтическим лекарственным мониторингом.
В токсикологическом контексте тот же принцип используют для выявления и оценки отравлений веществами и контроля их выведения.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
Psixostimulyatorlarni isteʼmol qilishga shubha qilinganda (qoʻzgʻalish, uyqusizlik, qorachiqlarning kengayishi, taxikardiya, qon bosimining koʻtarilishi, tana vaznining kamayishi, xulq-atvor oʻzgarishlari), nomaʼlum modda bilan oʻtkir zaharlanishlarda, qaramlikni davolashda tiyilishni nazorat qilish uchun, tibbiy koʻriklarda, shuningdek bemor yoki voyaga yetmaganning qonuniy vakillari xohishiga koʻra tayinlanadi.
Yana
Назначается для подбора и контроля дозы препарата с узким терапевтическим окном, при признаках недостаточной эффективности или токсичности лечения, при нарушении функции печени и почек (влияющих на выведение), при подозрении на передозировку или отравление, а также для контроля приверженности лечению. В токсикологии — при подозрении на употребление или отравление соответствующим веществом.
Tahlilga tayyorgarlik
Amfetamin va uning hosilalarini (metamfetamin, MDMA va b.) aniqlash uchun kunning istalgan vaqtida kamida 30 ml bir martalik siydik portsiyasi topshiriladi; yigʻish laboratoriya xodimi nazorati ostida, siydikka hech narsa qoʻshmasdan oʻtkaziladi. Ochlik talab qilinmaydi; siydik suyulmasligi uchun yigʻishdan 2–3 soat oldin ortiqcha ichishdan saqlaning. Amfetaminlar odatda isteʼmoldan keyin 2–4 sutka davomida siydikda aniqlanadi (muntazam qabulda — uzoqroq), shuning uchun siydikni qiziqtirgan davrga imkon qadar yaqin topshirish kerak. Yoʻllanmada oxirgi 2 haftadagi barcha dorilarni albatta koʻrsating: tomir toraytiruvchi tomchilar va efedrin, psevdoefedrin yoki fenilefrinli shamollashga qarshi vositalar, selegilin, SDVG ni davolash uchun preparatlar, baʼzi antidepressantlar va neyroleptiklar (trazodon, xlorpromazin), labetalol, ranitidin — ular soxta musbat reaksiya berishi mumkin.
Natijalarni talqin qilish
Musbat natija siydikda amfetamin va/yoki uning hosilalari chegara darajasidan yuqori ekanini koʻrsatadi va ularning oldingi bir necha sutka davomida isteʼmol qilinganidan dalolat beradi; siydikdagi konsentratsiya doza va mastlik darajasi haqida xulosa chiqarish imkonini bermaydi. Manfiy natija aniqlash oynasidan tashqarida yoki kichik dozalarda isteʼmol qilishni istisno qilmaydi.
Immunokimyoviy tekshiruvda yolgʻon musbat reaksiyalar efedrin, psevdoefedrin, fenilefrin, selegilin, diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik sindromini davolash preparatlari, baʼzi antidepressantlar va neyroleptiklar, labetalol, ranitidin qabul qilish fonida boʻlishi mumkin; natijaga namunaning suyultirilishi va soxtalashtirilishi ham taʼsir qiladi. Musbat natijani shifokor (narkolog, toksikolog) qabul qilinayotgan dorilar haqidagi maʼlumotlar va tasdiqlovchi tekshiruvni hisobga olgan holda baholaydi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.