Varicella zoster virus
Tavsif
Molekulyar-genetik tekshiruv (PZR): Varicella zoster virus (qirindi). Polimeraza zanjir reaksiyasi usuli biomaterialda (epitelial hujayralar qirindisi) qoʻzgʻatuvchining genetik materialini (DNK yoki RNK) aniqlaydi. Bu — infeksiyani toʻgʻridan-toʻgʻri aniqlashning yuqori sezgir va spetsifik usuli boʻlib, qoʻzgʻatuvchini kam miqdorda ham va erta bosqichlarda, antitanalar paydo boʻlgunga qadar aniqlash imkonini beradi.
PZR aynan qoʻzgʻatuvchining mavjudligini aniqlaydi (miqdoriy varianti esa — uning miqdorini, virus yuklamasini), bu tashxis va davolashni nazorat qilish uchun muhim.
Koʻrsatmalar: kimga va qachon topshirish kerak
Tegishli infeksiyaga shubha qilinganda, uni tasdiqlash va qoʻzgʻatuvchini aniqlashtirish uchun, skrining oʻtkazishda (shu jumladan simptomsiz shakllarini), davolash samaradorligini nazorat qilish va virus/bakterial yuklamani dinamikada baholash uchun, homiladorlikni rejalashtirishda hamda jinsiy sheriklarni tekshirishda (urogenital infeksiyalar uchun) tayinlanadi.
Tahlilga tayyorgarlik
Biomaterialni tibbiyot xodimi maxsus zond bilan oladi; aniq tayyorgarlik olish joyiga bogʻliq. Urogenital surtma/qirindida: ayollar uchun — hayz davridan tashqari, 1–2 kun oldin jinsiy aloqa, sprinsevka, vaginal shamlar va kremlarni istisno qilish; erkaklar uchun — olishdan 2–3 soat oldin siymaslik. Tomoq/burundan surtma olishda — och qoringa yoki ovqatdan 2–3 soat oʻtgach, ertalab tish yuvmaslik, ogʻizni chaymaslik, spreylar va soʻriladigan tabletkalardan foydalanmaslik. Barcha hollarda material antibiotiklar va mahalliy antiseptiklarni qabul qilish boshlanishidan oldin olinadi.
Natijalarni talqin qilish
Musbat natija qoʻzgʻatuvchining genetik materiali aniqlanganini bildiradi — infeksiya mavjudligi (tashuvchilik yoki faol jarayon); miqdoriy natija yuklamani aks ettiradi. Manfiy natija — ushbu namunada qoʻzgʻatuvchi aniqlanmagan.
Natijaga material olishning toʻgʻriligi va vaqti, tahlildan oldin antibiotiklar va virusga qarshi dorilar qabul qilinishi (yolgʻon manfiy natija berishi mumkin), namunaning ifloslanishi, urogenital namunalar uchun — sikl fazasi, yaqinda siydik chiqarish, qinni yuvish va jinsiy aloqalar taʼsir qiladi. Natija klinik manzara bilan, zarur boʻlganda serologik testlar bilan birga baholanadi.
Tekshiruv natijalari tashxis emas — talqinni davolovchi shifokor amalga oshiradi.