Глутаматдекарбоксилазага антитаналар (АТ-GAD)
Тавсиф
I тур қандли диабет (СД I) генетик мойиллиги бор одамларда меъда ости бези бета-ҳужайраларининг Т-ҳужайралар билан аутоиммун шикастланишидан ривожланади. Бу жараён оролча ҳужайраларининг турли антигенларига аутоиммун антитаналар ҳосил бўлиши билан кечади. С Д I нинг хусусияти — муайян антитаналарнинг, шу жумладан маълум бир кислота синтезида иштирок этадиган ва GAD65 ҳамда GAD67 деган иккита изоформадан иборат глутаматдекарбоксилазага (GAD) антитаналарнинг мавжудлиги. Тадқиқотлар GAD65 СД I да аутоиммун антитаналарнинг асосий нишони эканини кўрсатди. GAD — меъда ости бези бета-ҳужайраларидаги фермент. GAD га антитаналар СД I хавфи юқори шахсларни аниқлаш учун муҳим — сезувчанлиги 70%, спецификлиги 99%. Бу антитаналар даражасини беморларда касаллик симптомлари пайдо бўлишидан кўп йил олдин аниқлаш мумкин. Вақт ўтиши билан СД I бор одамларда GAD га антитаналар даражаси пасаяди, бироз вақтдан кейин эса антитаналар беморларнинг фақат 20% ида топилади. Бу антитаналар СД I бор беморларнинг 60–80% ида бўлади.
GAD, IA2, IAA ва ICA га антитаналар даражасини ўлчаш диабети бор беморларнинг қариндошларида СД I ривожланишини ташхислаш ва прогноз қилишда калит рол ўйнайди. Битта аутоантитананинг мавжудлиги касаллик хавфини кам оширади, турли антитаналарнинг мавжудлиги эса хавфни сезиларли оширади. GAD га антитаналарни ўрганиш СД I ни СД II дан фарқлашга ёрдам беради ва инсулин терапиясини бошлаш ҳақида қарор қабул қилишга кўмаклашади.
Болалар тиббиётида болаларда аутоиммун агрессия маркерларининг бўлмаслиги СД II ни фарқлаш ва тасдиқлаш учун муҳим мезон ҳисобланади. Ортиқча вазни бор, глюкозага толеранлиги бузилган шахсларда ёки гестацион диабети бор аёлларда GAD га антитаналарнинг мавжудлиги СД I ривожланиш хавфини прогноз қилади.
GAD га антитаналар шунингдек асаб тизимининг кам учрайдиган касаллиги — мушак қотиши синдроми билан боғлиқ. Бу синдроми бор беморларда GAD га антитаналар кўпроқ топилади.
Яна
Иммунологическое исследование: АТ к глютаматдекарбоксилазе (АТ-GAD). Анализ оценивает показатели работы иммунной системы — уровни иммуноглобулинов, факторов комплемента, аутоантител и других компонентов иммунитета. Эти показатели отражают активность иммунной защиты, наличие аллергических, аутоиммунных и воспалительных процессов, состояние при иммунодефицитах.
Тест помогает в диагностике аутоиммунных и иммунодефицитных состояний, аллергии и хронических воспалительных заболеваний.
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
I турдаги қандли диабет ташхисини қўйишга ёрдам;
I ва II турдаги қандли диабет ўртасини фарқлаш;
Ортиқча вазни, углеводларга толеранрлиги бузилган беморларда ва гестацион қандли диабети бор аёлларда I турдаги қандли диабет ривожланиши хавфини баҳолаш;
Диабети бор беморларнинг қариндошларида I турдаги қандли диабет пайдо бўлишини башорат қилиш.
Яна
Назначается при частых и рецидивирующих инфекциях, подозрении на иммунодефицит, при аутоиммунных и аллергических заболеваниях, хроническом воспалении, для оценки активности процесса и контроля иммуномодулирующей терапии.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан олинади. Эрталаб оч қоринга (8–12 соат очликдан кейин) ёки енгил овқатдан 3–4 соат ўтгач топшириш мақсадга мувофиқ; сув ичиш мумкин. Бир кун олдин ёғли овқат, алкогол, жадал жисмоний юклама ва стрессдан сақланинг, топширишдан олдин 10–15 дақиқа дам олинг. Қабул қилаётган дорилар ва биологик фаол қўшимчалар ҳақида шифокорга хабар беринг. Физиотерапия муолажалари, рентген ва бошқа асбобий текширувлардан кейин дарҳол топширманг.
Натижаларни талқин қилиш
Иммунологик кўрсаткичларнинг ошиши ёки пасайиши иммунитетнинг тегишли бўғини фаоллашуви ёки сусайишини кўрсатади: ошиш кўпинча инфексиялар, аллергия ва аутоиммун жараёнлар билан бирга кечади, пасайиш — иммунотанқислик ҳолатлари билан. Изоҳлаш аниқ кўрсаткичга боғлиқ.
Натижага яқинда ўтказилган инфексиялар ва ваксинациялар, сурункали касалликларнинг қўзиши, иммуносупрессив, гормонал ва бошқа дорилар қабул қилиниши, стресс, ҳомиладорлик таъсир қилади. Иммунологик кўрсаткичлар бир-бири билан ва клиник манзара билан комплекс тарзда, кўпинча динамикада баҳоланади.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.