Пролактин
Тавсиф
Пролактин — лактацияга (эмизишга) жавоб берадиган гипофиз гормони. У ҳомиладорлик даврида сут безлари ривожланишини рағбатлантиради, калсий сўрилишини рағбатлантиради ва сув-электролит алмашинувига таъсир қилади. Пролактин жинсий гормонлар даражасига таъсир қилади ва тухумдонлардаги тухум ҳужайралари бўлган фолликулаларнинг етилишини блоклайди. Шунинг учун унинг даражаси кўтарилиши туфайли аёл эмизиш даврида ҳомиладор бўла олмайди. Пролактин секрециясининг кучайиши эстрогенлар таъсирида ва эмчак учини рағбатлантиришдан содир бўлади. Унинг ишлаб чиқарилишини дофамин камайтиради. Пролактин ишлаб чиқарилиши ҳайз сиклига, сутка вақтига, аёлнинг физиологик ҳолатига (лактация, ҳомиладорлик) боғлиқ. Одатда пролактинга қон таҳлилини ўтказишдан мақсад — гиперпролактинемияни, яъни қондаги пролактин даражаси кўтарилишини ташхислаш. Бу ҳолат эркакларда ҳам, аёлларда ҳам учрайди. Гиперпролактинемия ўсмали ва ўсмасиз бўлади. Ўсмасиз шакли кўпроқ учрайди. Беморларнинг деярли ярмида сабаби гипотиреоз, лекин пролактин даражасини оширадиган ўнлаб бошқа касалликлар ва ҳолатлар ҳам бор. Гиперпролактинемия гипогонадизмга, бепуштликка олиб келади, ўз-ўзидан тушиш хавфини оширади.
Яна
Пролактин — гормон гипофиза, главная функция которого — стимуляция лактации и развития молочных желёз. Он также влияет на репродуктивную функцию у мужчин и женщин, при избытке подавляя выработку половых гормонов.
Тест используют при нарушениях репродуктивной функции, бесплодии и подозрении на опухоль гипофиза (пролактиному).
Кўрсатмалар: кимга ва қачон топшириш керак
эркаклар: гинекомастия, гипогонадизм симптомлари, эрекция бузилиши, бепуштлик;
аёллар: ҳайз сикли бузилишлари, бепуштлик, гиперандрогения, ҳомиладорликни доимий йўқотиш, галакторея.
гипофизнинг гормон ишлаб чиқарувчи ўсмаси;
гипоталамус касалликлари (яллиғланиш, ўсмалар, жароҳатлар);
жигар сиррози;
гипотиреоз;
тухумдонлар поликистози;
буйрак усти бези пўстлоғининг етишмовчилиги;
инсулиннинг ортиқча дозаси;
сурункали буйрак етишмовчилиги.
ҳомиладорликнинг биологик ошиб кетиши;
Шихан синдроми;
декомпенсацияланган қандли диабет.
Яна
Назначается при нарушениях цикла и отсутствии менструаций, бесплодии, выделениях из груди вне лактации (галакторея), у мужчин — при снижении либидо и потенции, бесплодии, гинекомастии, а также при подозрении на аденому гипофиза, головных болях и нарушениях зрения.
Таҳлилга тайёргарлик
Қон венадан эрталаб, уйғонгандан 2–3 соат ўтгач, оч қоринга ёки енгил овқатдан бир неча соат ўтгач олинади. Бир кун олдин стресс, жинсий алоқа, иссиқлик муолажалари, жадал юклама ва кўкрак учини қитиқлашни истисно қилинг. Қон олишдан олдин 20–30 дақиқа тинчлик (пролактин стрессга сезгир). Аёллар учун — шифокор кўрсатган сикл кунида.
Натижаларни талқин қилиш
Кўтарилиши (гиперпролактинемия) пролактинома ва гипофизнинг бошқа ўсмаларида, гипотиреозда, буйрак ва жигар касалликларида, бир қатор препаратни қабул қилганда бўлади; физиологик тарзда — ҳомиладорлик, эмизиш, стрессда, уйқуда. Пасайиши кам учрайди ва одатда клиник аҳамиятга эга эмас.
Стресс ва ҳаяжон (қон олиш муолажасининг ўзини қўшган ҳолда), уйқу, юклама, олдинги куни жинсий алоқа ва кўкрак стимуляцияси, сутка вақти, кўплаб дорини қабул қилиш (нейролептиклар, қусишга қарши, эстрогенлар, опиоидлар) кучли таъсир қилади. Кўтарилганда кўпинча тинч шароитда қайта топшириш ва макропролактинни аниқлаш зарур.
Текширув натижалари ташхис эмас — талқинни даволовчи шифокор амалга оширади.