Прогестерон (оби даҳон)
Тавсиф
Муоинаи гормонӣ: Прогестерон дар оби даҳон (усули ВЭЖХ-МС/МС). Прогестерон гормони стероидӣ мебошад, ки асосан аз ҷониби ҷисми зарди тухмдон дар марҳилаи дуюми (лютеинии) давра ва аз ҷониби ҳамроҳак ҳангоми ҳомиладорӣ истеҳсол мешавад; он эндометрийро ба имплантатсия омода мекунад ва ҳомиладориро нигоҳ медорад. Ба оби даҳон танҳо фраксияи озоди гормон, ки бо сафедаҳо пайваст нест, ворид мешавад, бинобар ин сатҳи он дар оби даҳон прогестерони аз ҷиҳати биологӣ фаъолро инъикос мекунад. Таҳқиқи оби даҳон бо усули ВЭЖХ-МС/МС бо мушаххасии баланд фарқ мекунад: бар хилофи усулҳои иммунохимиявӣ он ба вокунишҳои мутақобила бо стероидҳои аз ҷиҳати сохт наздик ва метаболитҳои онҳо дучор намешавад.
Ҷамъоварии ғайриинвазивӣ имкон медиҳад, ки гормон дар якчанд намуна (аз ҷумла дар динамика аз рӯи давра) барои арзёбии фаъолияти ҷисми зард, далели тухмпартоӣ ва назорати терапия бо доруҳои прогестерон таҳқиқ карда шавад.
Нишондодҳо: ба кӣ ва кай супоридан
Барои тасдиқи тухмпартоӣ ва арзёбии фаъолияти ҷисми зард (норасоии марҳилаи лютеинӣ), ҳангоми вайроншавии сикли ҳайз, нозоӣ, исқоти ҳамл, синдроми пешазҳайзӣ, ҳангоми назорати терапия бо доруҳои прогестерон (аз ҷумла шаклҳои трансдермалӣ ва маҳбалӣ), инчунин вақте ки гирифтани хун душвор аст ё таҳқиқоти бисёркарата лозим аст, таъин карда мешавад.
Омодагӣ ба таҳлил
Барои муайян кардани прогестерон дар оби даҳон оби даҳонро бо ёрии контейнери махсус бо тампон (Salivette) ҷамъ мекунанд, ки онро пешакӣ дар офиси тиббӣ мегиранд. Ба заноне, ки давраи мунтазам доранд, таҳқиқот дар марҳилаи дуюм (лютеинӣ) — тақрибан 7 рӯз пеш аз ҳайзи интизорӣ (дар рӯзи 20–23-юм ҳангоми давраи 28-рӯза) ё дар рӯзе, ки духтур таъин кардааст, гузаронида мешавад; ҷамъоварӣ — субҳ, соати 7–10. Як шабонарӯз пеш машруботро истисно кунед; 1 соат пеш аз ҷамъоварӣ хӯрок нахӯред, нанӯшед (ба истиснои об), тамоку накашед, дандон нашӯед ва сақич нахоед; 10 дақиқа пеш даҳонро бо оби салқин чайед. Ҳангоми хунравии милки дандон, пас аз муолиҷаҳои стоматологӣ дар ҳамон рӯз ва ҳангоми мавҷудияти захмчаҳо дар даҳон оби даҳонро ҷамъ накунед — омехтаи хун натиҷаро якбора баланд мекунад. Тампонро дар даҳон, каме хоида, 1–2 дақиқа то пурра тар шуданаш нигоҳ доред, бо даст ба он нарасед, сипас ба контейнер баргардонед ва зич пӯшед. Дар роҳхат рӯзи давра, қабули доруҳои прогестерон (аз ҷумла маҳбалӣ ва кремҳо), гестагенҳо, КОК-ро нишон диҳед; қатъ кардан — танҳо бо мувофиқаи духтур.
Тафсири натиҷаҳо
Баландшавии прогестерон дар марҳилаи лютеинӣ тухмпартоии рӯйдода ва фаъолияти ҷисми зардро тасдиқ мекунад; қиматҳои баланд ҳангоми ҳомиладорӣ, кистаҳои ҷисми зард, қабули доруҳои прогестерон мушоҳида мешаванд. Сатҳи паст дар марҳилаи дуюми давра ба ановулятсия ё норасоии марҳилаи лютеинӣ ишора мекунад; дар постменопауза ва дар марҳилаи якуми давра сатҳ аз ҷиҳати физиологӣ паст аст.
Ба натиҷа рӯзи давра, вақти ҷамъоварӣ, қабули доруҳои прогестерон ва гестагенҳо, КОК, омехтаи хун дар оби даҳон (хунравии милки дандон, захмчаҳо дар даҳон), хӯрок хӯрдан, тамокукашӣ ва шустани дандон пеш аз ҷамъоварӣ сахт таъсир мерасонанд. Қиматҳои референсӣ барои оби даҳон аз қиматҳои зардоб фарқ мекунанд ва аз марҳилаи давра вобастаанд; натиҷаро гинеколог ё гинеколог-эндокринолог арзёбӣ мекунад.
Натиҷаҳои таҳқиқот ташхис нестанд — тафсирро духтури муолиҷакунанда мегузаронад.