Ферритин
Тавсиф
Ферритин — сафедаест, ки дар ҷамъоварӣ ва озод кардани оҳан дар организм иштирок мекунад. Он асосан дар ҳуҷайраҳои ҷигар, мағзи устухон, сипурз ёфт мешавад, инчунин ба миқдори кам дар зардоби хун гардиш мекунад, ки дар он ҷо онро бо ёрии таҳлил чен кардан мумкин аст.
Вазифаи асосии ферритин — нигоҳ доштани оҳан дар шакли бехатар ва дастрас. Оҳан ба организм барои синтези гемоглобин, кори ферментҳо, нафаскашии ҳуҷайраҳо, фаъолияти низомҳои масуният ва асаб зарур аст.
Нишондиҳандаи ферритин дар хун маркери дақиқтарини захираи оҳан дар организм ҳисобида мешавад. Вақте оҳан истифода намешавад, он ба ферритин дохил мегардад ва ба ин тариқ бофтаҳоро заҳролуд намекунад ва ҳамзамон ҳангоми зарурат дастрас мемонад.
Ферритин аз пӯсти сафедавӣ (апоферритин) ва атомҳои оҳани дохили он иборат аст — як ферритин метавонад то 4500 атоми оҳанро нигоҳ дорад. Он асосан дар ҳуҷайраҳои ҷигар, мағзи устухон, сипурз ёфт мешавад, инчунин ба миқдори кам дар зардоби хун гардиш мекунад, ки дар он ҷо онро бо ёрии таҳлил чен кардан мумкин аст.
Муродифҳо: Ferritin, оҳани захирашуда, нишондиҳандаи захираи оҳан, металлопротеид, биохимия
Сатҳи ферритин дар зардоб — нишондиҳандаи дақиқтарини захираи оҳан дар организм. Онро барои инҳо чен мекунанд:
Таҳлил ба ферритин дар хун дар ҳолатҳои зерин таъин мешавад:
Ферритини пасти хун (гипоферритинемия) маънои онро дорад, ки дар организм захираи оҳан нокифоя аст. Сабабҳои асосӣ:
Сатҳи баланди ферритин (гиперферритинемия) метавонад ба инҳо ишора кунад:
Ҳангоми илтиҳобҳои шадид ё сироятҳо ферритин метавонад ҳатто ҳангоми норасоии оҳан баланд бошад. Бинобар ин ферритин аксар вақт якҷоя бо дигар нишондиҳандаҳо баҳо дода мешавад:
Оҳанро дар шакли бехатар нигоҳ дошта, таъсири заҳрноки онро пешгирӣ мекунад;
Оҳанро вақте медиҳад, ки ба организм лозим аст (масалан, барои синтези гемоглобин);
Дар нигоҳ доштани тавозуни оҳан дар хун ва бофтаҳо иштирок мекунад;
Ҳуҷайраҳоро аз стресси оксидшавӣ ҳифз мекунад, ки метавонад ҳангоми барзиёдии оҳани озод ба вуҷуд ояд.
ошкор кардани норасоии оҳан (ҳатто дар марҳилаи барвақт, то паст шудани гемоглобин);
ташхиси камхунии норасоии оҳан;
ошкор кардани барзиёдии оҳан, ба монанди ҳангоми гемохроматоз;
баҳодиҳии ҳолат ҳангоми илтиҳобҳо, варамҳо, сироятҳо, бемориҳои ҷигар.
ҳангоми аломатҳои камхунӣ (хастагии музмин, сустӣ, чарх задани сар, нафастангӣ, рехтани мӯй);
ҳангоми шубҳа ба норасоии оҳан, махсусан дар занон;
ҳангоми омодагӣ ба ҳомиладорӣ ё ҳомиладорӣ;
ҳангоми хунравиҳои музмин (ҳайзи фаровон, захмҳо, гастритҳо);
ҳангоми бемориҳои ҷигар, гурдаҳо, ғадуди сипаршакл;
ҳангоми равандҳои илтиҳобӣ, сироятҳо, бемориҳои аутоиммунӣ;
ҳангоми шубҳа ба гемохроматоз — бемории ирсӣ бо ҷамъшавии оҳан дар бофтаҳо;
ҳангоми назорати табобат бо доруҳои оҳандор.
Камхунии норасоии оҳан
Норасоии оҳан дар ғизо (вегетарианӣ, парҳезҳои сахт)
Вайроншавии азхудкунии оҳан (бемориҳои рӯда)
Хунравии музмин
Ҳомиладорӣ ва ширдиҳӣ
Равандҳои илтиҳобӣ дар организм (сироятҳо, бемориҳои аутоиммунӣ)
Бемориҳои музмини ҷигар (сирроз, гепатитҳо)
Гемохроматоз (вайроншавии ирсии мубодилаи оҳан)
Равандҳои онкологӣ
Интиқоли зуд-зуди хун
Сӯиистифодаи машрубот
Терапевт
Гематолог
Гинеколог
Эндокринолог
Гастроэнтеролог
Диетолог
бо оҳани умумӣ
ОЖСС (қобилияти умумии оҳанбандии зардоб)
бо трансферрин
бо сатҳи гемоглобин ва гематокрит
бо сафедаи С-реактивӣ (барои баҳодиҳии илтиҳоб)
Боз
Ферритин — белок, в виде которого в организме запасается железо (в печени, селезёнке, костном мозге). Его концентрация отражает величину запасов железа и считается самым чувствительным показателем железодефицита на ранней стадии, ещё до анемии.
При этом ферритин — белок острой фазы, поэтому повышается при воспалении независимо от запасов железа.
Нишондодҳо: ба кӣ ва кай супоридан
Ҳангоми шубҳа ба камбуди оҳан (сустӣ, рехтани мӯй, шикананда будани нохунҳо, рангпаридагӣ), барои аниқ кардани табиати камхунӣ, ҳангоми назорати табобат бо оҳан, ҳангоми шубҳа ба барзиёдии оҳан (гемохроматоз), дар донорон, занони ҳомиладор, варзишгарон, ҳангоми ҳайзи фаровон ва дар гиёҳхорон тавсия дода мешавад.
Омодагӣ ба таҳлил
Хун аз раг, беҳтараш субҳ бо меъдаи холӣ ё чанд соат пас аз хӯроки сабук гирифта мешавад. Чанд рӯз пеш (бо мувофиқати духтур) доруҳои оҳанро қабул накардан беҳтар аст — онҳо нишондиҳандаро муваққатан баланд мебардоранд. Дар бораи бемориҳои шадид ва илтиҳобҳо хабар диҳед.
Тафсири натиҷаҳо
Пастшавии ферритин аломати боэътимоди тамом шудани захираи оҳан аст (камбуд, хунравии музмин, воридшавии нокифоя, ҳомиладорӣ, зиёдшавии эҳтиёҷ). Баландшавӣ ҳангоми сарбории барзиёди оҳан рух медиҳад, вале бештар — ҳамчун вокуниш ҳангоми илтиҳоб, сироятҳо, бемориҳои ҷигар, онкология; бинобар ин ферритини муқаррарӣ ё баланд ҳангоми илтиҳоби ҳамроҳ камбудро истисно намекунад.
Қабули наздики оҳан ва иловаҳои фаъоли биологӣ, илтиҳобҳои шадид ва музмин (баланд мебардоранд), спирт, бемориҳои ҷигар таъсир мерасонанд. Барои баҳогузории дуруст аксаран якҷоя бо сафедаи C-реактивӣ ва дигар нишондиҳандаҳои мубодилаи оҳан таҳқиқ карда мешавад.
Натиҷаҳои таҳқиқот ташхис нестанд — тафсирро духтури муолиҷакунанда мегузаронад.