Кислотаҳои озоди чарбӣ (НЭЖК)
Тавсиф
Муоинаи биохимиявӣ: Кислотаҳои равғании озод (НЭЖК). Таҳлил дар хун консентратсияи моддаи муайянро (фермент, сафеда, маҳсули мубодила, электролит ва ғ.), ки кори узвҳои дарунӣ ва ҳолати мубодилаи моддаҳоро инъикос мекунад, чен мекунад. Нишондиҳандаҳои биохимиявӣ ба баҳодиҳии фаъолияти ҷигар, гурда, ғадуди зери меъда, дил, ҳолати мубодилаи обу намак, сафеда, карбогидрат ва липид кӯмак мекунанд.
Тест ҳам барои скрининги саломатӣ ва ҳам барои ташхис ва назорати табобати бемориҳои мушаххас истифода мешавад.
Нишондодҳо: ба кӣ ва кай супоридан
Дар доираи муоинаи биохимиявӣ ҳангоми ташхисҳои профилактикӣ, ҳангоми бемориҳои узвҳои дарунӣ ва вайроншавии мубодилаи моддаҳо, барои назорати ҷараёни онҳо ва таҳаммулпазирии табобат, пеш аз таъин ва ҳангоми қабули як қатор доруҳо, ҳангоми шикоятҳои дахлдор таъин карда мешавад.
Омодагӣ ба таҳлил
Хун аз раг субҳ, аз соати 7 то 9, қатъиян бо меъдаи холӣ 12–14 соат пас аз хӯроки охирин супорида мешавад; танҳо об нӯшидан мумкин аст. Сатҳи кислотаҳои озоди чарбӣ зуд тағйир меёбад: пас аз хӯрок паст мешавад, ҳангоми стресс, тамокукашӣ, сарбории ҷисмонӣ ва гуруснагии зиёда аз 16 соат — меафзояд. Бинобар ин рӯзи пеш машрубот, хӯроки серравған ва сарбориҳои шадидро истисно кунед, субҳ тамоку накашед, қаҳва нанӯшед, бе шитоб биёед ва пеш аз гирифтан 20–30 дақиқа ором нишинед. Ҳатман дар бораи ворид кардани гепарин (ҳатто вояҳои хурд барои шустани катетер) хабар диҳед — он липолиз ва баландшавии бардурӯғи НЭЖК-ро ба вуҷуд меорад, инчунин дар бораи қабули бета-блокаторҳо, глюкокортикоидҳо, кислотаи никотинӣ, инсулин ва воситаҳои қандпасткунанда.
Тафсири натиҷаҳо
Баланд ё паст шудани нишондиҳанда ба вайроншавии кори узви дахлдор ё раванди мубодила ишора мекунад; сабабҳои мушаххас аз моддаи таҳқиқшаванда вобастаанд (масалан, осеби узв, илтиҳоб, вайроншавии ғизо, беобшавии бадан).
Ба натиҷа қабули ғизо ва риояи гуруснагӣ пеш аз таҳлил, хусусияти ғизо, реҷаи нӯшокӣ ва гидрататсия, сарбории ҷисмонӣ, қабули доруҳо ва иловаҳои биологии фаъол, машрубот, инчунин омилҳои преаналитикӣ (давомнокии бандинаи фишордиҳанда, гемолиз) таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ омодагии дуруст муҳим аст; инҳирофҳо дар маҷмӯъ ва ҳангоми зарурат дар динамика баҳо дода мешаванд.
Натиҷаҳои таҳқиқот ташхис нестанд — тафсирро духтури муолиҷакунанда мегузаронад.