Enterovirus

Enterovirus — гурӯҳи вирусҳои дорои РНК аз оилаи Picornaviridae мебошад, ки сохти икосаэдрӣ доранд ва қабати берунӣ надоранд. Ба ин оила вирусҳои гепатити А ва риновирус низ дохил мешаванд.

Энтеровирусҳо намудҳои зиёдеро муттаҳид мекунанд, ки бемориҳои гуногунро ба вуҷуд меоранд: аз полиомиелит то миокардит ва перикардит, инчунин ангинаи герпетикӣ, синдроми «даст-по-даҳон», менингити асептикӣ ва энсефалит. Патогенези вирусҳои ҷинси Enterovirus монанд аст: барангезанда дар ҳуҷайраҳои эпителиалии рӯда афзоиш меёбад ва тавассути хун паҳн шуда, бофтаҳо ва аъзоҳоро зарар мерасонад. Аз ин рӯ барои ташхиси энтеровирусҳо ғайр аз наҷосат ҷудошавии бинию ҳалқ ва ликвор истифода шуда метавонад. Сироят аксар вақт беаломат ё дар шакли сабук мегузарад, аломатҳо бошанд метавонанд пас аз муддате зоҳир шаванд, ки инро ҳангоми интихоби биоматериал барои таҳлил ба назар гирифтан лозим аст.

Барои ошкор кардани энтеровирус усулҳои серологӣ, культураҳои вирусологӣ ва ташхиси молекулавӣ истифода мешаванд.

Реаксияи занҷири полимеразӣ (ПЗР) — усули ташхиси молекулавӣ, ки имкон медиҳад РНК-и вирус дар биоматериал (масалан, дар наҷосат) ошкор карда шавад. Ҳассосият ва спетсифии баланди ПЗР, инчунин мӯҳлатҳои кӯтоҳи гирифтани натиҷаҳо онро ба яке аз усулҳои асосии ташхиси сироятҳои энтеровирусӣ табдил медиҳанд.

ПЗР «стандарти тиллоии» ташхиси менингоэнсефалити энтеровирусӣ дар ликвор мебошад, бо ҳассосияти 95-97 % ва махсусияти 97-100 %. Ин усул раванди дарозтари ҷудо кардани вирусро дар культураи ҳуҷайра иваз кард. Дар ин ҳолат ҳассосияти санҷиш метавонад пасттар бошад, агар муоина дар 2 рӯзи аввали зуҳури аломатҳо гузаронида шавад. Муҳим аст дар хотир дошт, ки ҳангоми таҳлили муҳитҳои ғайристерилӣ (ба монанди наҷосат) эҳтимоли ошкор кардани вирус паст мешавад, ки ин метавонад ба натиҷаи бардурӯғи манфӣ оварда расонад.

ПЗР имкон медиҳад пораи РНК-и барои ҳамаи энтеровирусҳо умумӣ муайян карда шавад, аммо зернамудҳоро фарқ намекунад, ки ин барои ташхиси дақиқ метавонад муҳим бошад (масалан, ҳангоми фарқ кардани Enterovirus 71 ва Coxsackievirus-и навъи A16). Бар хилофи усулҳои серологӣ, ПЗР имкон медиҳад вирус аллакай дар марҳилаҳои барвақтии сироят ошкор карда шавад.

Муоина ҳангоми мавҷудияти аломатҳои зерин гузаронида мешавад:

Ташхиси сироятҳое, ки аз ҷониби энтеровирусҳо ба вуҷуд меоянд, ба монанди:

менингит

ангинаи герпетикӣ

синдроми «даст-по-даҳон»

миоперикардит

полиомиелит

Менингит: дарди сар, тарс аз рӯшноӣ, ҳарорати баланд, дилбеҳузурӣ, қайкунӣ, сахтшавии мушакҳои гардан.

Ангинаи герпетикӣ: баланд шудани ногаҳонии ҳарорат, дарди гулӯ, калоншавии гиреҳҳои лимфа, тошма дар ковокии даҳон.

Синдроми «даст-по-даҳон»: доғҳо дар кафҳо, кафи пойҳо ва пардаи луобии даҳон, сулфа, таб.

Миоперикардит: дарди сина, нафастангӣ, варамҳои канорӣ, вайроншавии ритми дил.

Полиомиелит: таб, дарди сар, дилбеҳузурӣ, дарди шикам, парезҳо ё фалаҷи мушакҳо, душворӣ ҳангоми фурӯбарӣ.

Ҳангоми шубҳа ба сирояти дахлдор, барои тасдиқи он ва мушаххас кардани барангезанда, ҳангоми скрининг (аз ҷумла шаклҳои беаломат), барои назорати самаранокии табобат ва баҳодиҳии сарбории вирусӣ/бактериявӣ дар динамика, ҳангоми банақшагирии ҳомиладорӣ ва муоинаи шарикони ҷинсӣ (барои сироятҳои урогениталӣ) таъин карда мешавад.

Биоматериалро корманди тиб бо зонди махсус мегирад; омодагии мушаххас аз ҷои гирифтан вобаста аст. Ҳангоми лака/қиришта аз узвҳои урогениталӣ: барои занон — берун аз давраи ҳайз, 1–2 шабонарӯз пеш алоқаи ҷинсӣ, шустушӯи маҳбал, шамъҳо ва кремҳои маҳбалӣ манъ; барои мардон — 2–3 соат пеш аз гирифтан пешоб накардан. Ҳангоми лака аз гулӯ/бинӣ — бо меъдаи холӣ ё 2–3 соат пас аз хӯрок, субҳ дандон нашустан, даҳонро начайидан, спрей ва ҳабҳои маконданиро истифода набурдан. Дар ҳама ҳолат мавод пеш аз оғози қабули антибиотикҳо ва антисептикҳои маҳаллӣ гирифта мешавад.