Целиакия кезінде HLA-DQ2/DQ8 генотиптеу
Сипаттама
Веналық қан лейкоциттерінен бөлініп алынған пациенттің өз ДНК-сын молекулалық-генетикалық зерттеу (ПЦР): глиадин пептидтерін Т-лимфоциттерге ұсынатын және целиакияға генетикалық бейімділікті анықтайтын HLA-DQ2 (DQ2.5, DQ2.2) және HLA-DQ8 гетеродимерлерін кодтайтын II класты HLA гендерінің (HLA-DQA1 және HLA-DQB1) аллельдерін анықтау.
Целиакиямен ауыратындардың іс жүзінде барлығы HLA-DQ2 және/немесе HLA-DQ8 тасымалдаушылары болып табылады, алайда бұл гаплотиптер дені сау адамдарда да кең таралған. Сондықтан тесттің негізгі маңызы — бейімдейтін аллельдер болмаған кезде целиакияны жоққа шығару; нәтиже глютенсіз диетаны сақтауға тәуелді емес.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Серологиялық тесттердің (тіндік трансглутаминазаға, эндомизийге, глиадиннің деамидтелген пептидтеріне антиденелер) және гистологиялық зерттеудің нәтижелері біржақты болмағанда, алдын ала тексерусіз глютенсіз диетаны сақтап жүрген пациенттерде, целиакиямен ауыратындардың бірінші дәрежелі туыстарында және қауіп топтарында (1 типті қант диабеті, аутоиммундық тиреоидит, Даун синдромы, IgA тапшылығы) әрі қарай бақылаудың қажеттілігі туралы мәселені шешу үшін тағайындалады.
Талдауға дайындық
Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.
Нәтижелерді түсіндіру
HLA-DQ2 және HLA-DQ8 аллельдерінің болмауы целиакияны іс жүзінде жоққа шығарады (жоғары теріс болжамдық құндылық), және әрі қарай серологиялық бақылау әдетте қажет емес. HLA-DQ2 және/немесе DQ8 анықталуы генетикалық бейімділікті білдіреді, бірақ диагнозды растамайды: мұндай аллельдер дені сау адамдардың едәуір бөлігінде бар, ал ауру тасымалдаушылардың аз ғана бөлігінде дамиды. Целиакия диагнозы серологиялық және гистологиялық деректер бойынша қойылады.
Генотип өмір бойы өзгермейді, тест бір рет орындалады және тамақтану мен дәрілерге тәуелді емес; нәтижеге жақында жасалған қан құю немесе сүйек кемігін трансплантациялау әсер етуі мүмкін. Нәтижені гастроэнтеролог немесе генетик түсіндіреді.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.