Зәрдегі есірткі заттарының мөлшерін анықтау (барбитураттар) (иммунохроматографиялық әдіс)
Сипаттама
Барбитураттар — орталық жүйке жүйесінің қызметін баяулататын, барбитур қышқылына негізделген дәрілер. Олар жүйкені бақылау, ұйқысыздық пен құрысулармен күресу құралы ретінде қолданылады. Ұзақ қолданғанда толеранттылық қалыптасады, ал шамадан тыс тұтыну немесе қабылдауды кенеттен тоқтату өмірге қауіп төндіреді.
Ішке қабылдағаннан кейін барбитураттар жіңішке ішектен сіңіріліп, қан ағымына енеді, ақуыздармен байланысады және бауырда метаболизмге ұшырайды. Бұл препараттар қоздырушы нейромедиатор — ацетилхолинді бөгейді, сонымен бір мезгілде ГАМК синтезін ынталандырып, оның тежеуші қасиеттерін күшейтеді. Тәуелділік дамығанда холинергиялық қызмет артады, ал ГАМК синтезі мен оның байланысуы азаяды.
Барбитураттар ОЖЖ-ге тежеуші әсер етеді, бұл ауырсынуды басатын, эйфориялық, седативтік, анксиолитикалық және құрысуға қарсы әсерлерде көрінеді. Олар ауырсынуды басатын препараттардың әсерін күшейтеді, ал уытты дозаларда тыныс алуды және жүрек-қантамыр жүйесін тежейді. Дозадан асып кеткенде сананың бұзылыстары байқалуы мүмкін: терең естен тану, сопор және кома.
Тәуелділіктің қалыптасу жылдамдығы дозаға, қолдану жиілігіне және енгізу тәсіліне байланысты. Жартылай ыдырау кезеңі мен әсер ету ұзақтығына сәйкес барбитураттардың үш тобы бар: қысқа әсерлі (3–8 сағат) — тиопентал (пентотал) және гексобарбитал (гексонал); орташа әсерлі — әсер ету кезеңі 8–42 сағат амобарбитал-натрий (амитал-натрий, барбамил), әсері 14–48 сағат пентобарбитал-натрий (этаминал-натрий, нембутал); ұзақ әсерлі (24–140 сағат) — фенобарбитал (люминал) және веронал.
Биологиялық сұйықтықтардағы барбитураттар мөлшерінің сандық талдауы бұл заттарды қолдануды растауға немесе жоққа шығаруға және олардың ағзадағы қалдық мөлшерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс барбитураттармен емдеуді мониторингілеу үшін қолданылуы мүмкін.
Тағы
Определение концентрации лекарственного/токсического вещества: Анализ мочи на содержание группы наркотических веществ (барбитураты). Анализ измеряет содержание препарата (или токсического соединения) в биоматериале. Для многих лекарств с узким терапевтическим диапазоном (например, противоэпилептических, иммуносупрессивных, сердечных) важно поддерживать концентрацию в определённых пределах — слишком низкая неэффективна, слишком высокая токсична. Это называется терапевтическим лекарственным мониторингом.
В токсикологическом контексте тот же принцип используют для выявления и оценки отравлений веществами и контроля их выведения.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Әрбір пациент үшін дозаны және дәрі қабылдау режимін дербестендіру;
Тиімді емдеу үшін ағзадағы препараттың оңтайлы деңгейін анықтау;
Ықтимал жанама реакциялардың алдын алу;
Емдеудің әртүрлі кезеңдеріндегі ағзадағы өзгерістерді бақылау және дозаны түзету мүмкіндігі;
Терапия барысындағы әртүрлі факторлардың өзара байланысын зерделеу.
Тағы
Назначается для подбора и контроля дозы препарата с узким терапевтическим окном, при признаках недостаточной эффективности или токсичности лечения, при нарушении функции печени и почек (влияющих на выведение), при подозрении на передозировку или отравление, а также для контроля приверженности лечению. В токсикологии — при подозрении на употребление или отравление соответствующим веществом.
Талдауға дайындық
Қан алу уақыты маңызды: терапиялық мониторинг үшін қан әдетте препараттың кезекті қабылдауының алдында (ең төмен, «қалдық» концентрация) немесе дәрігер көрсеткен уақытта қабылдаудан кейін (шыңдық концентрация) алынады — тағайындалған режимді қатаң сақтаңыз. Барлық препараттардың атауын, дозасын және соңғы қабылдау уақытын міндетті түрде хабарлаңыз. Сыртқы жыныс мүшелерін мұқият тазалағаннан кейін таңғы зәрдің орта ағысы таза стерильді контейнерге жиналады. Әйелдерге етеккір кезінде тапсыру ұсынылмайды. Алдыңғы күні зәрді бояйтын өнімдерді (қызылша, сәбіз), алкогольді және минералды судың артық мөлшерін болдырмаңыз. Материалды зертханаға 1–2 сағат ішінде жеткізіңіз.
Нәтижелерді түсіндіру
Терапиялық диапазоннан төмен концентрация жеткіліксіз дозаны, нашар сіңуді, жеделдетілген шығарылуды немесе қабылдауды өткізіп алуды көрсетеді; диапазоннан жоғары — артық дозалануды, баяулаған шығарылуды (бауыр/бүйрек қызметінің бұзылуы), дәрілік өзара әрекеттесулерді және уыттылық қаупін көрсетеді. Токсикологияда оң нәтиже заттың болуын растайды.
Нәтижеге доза және соңғы қабылдаудың материал алуға қатысты уақыты, бауыр мен бүйрек қызметі, басқа дәрілермен және БАҚ-пен өзара әрекеттесу, тамақтану ерекшеліктері (мысалы, грейпфрут шырыны), жас, дене салмағы, метаболизмнің генетикалық ерекшеліктері әсер етеді. Сондықтан материал алу уақытын дәл сақтау және қабылданатын препараттар туралы хабарлау міндетті; нәтижені дәрігер түсіндіреді.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.