T-SPOT.TB — туберкулез инфекциясының диагностикасы (Interferon-Gamma Release Assay)

Балаларға туберкулез диагностикасын не үшін жүргізу керек?

Туберкулез – туберкулез микобактериялары (МБТ) тудыратын, әлемде кең таралған жұқпалы ауру. Инфекция көздері адамдар, жануарлар, құстар болуы мүмкін. Берілудің негізгі механизмі — ауа-тамшылы жол. (1*)

МБТ адам ағзасына түскеннен кейін жағдайдың дамуының бірнеше нұсқасы мүмкін:

Туберкулезбен ауыру ықтималдығы жоғарылайтын қауіп факторлары бар. Оларға мыналар жатады:

Ауруды ерте анықтау үшін 1 жастан 17 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге туберкулез инфекциясына жыл сайынғы иммунодиагностика жүргізіледі, ал қауіп топтарында скрининг жылына 2 рет жүргізіледі. (1*)

Иммунодиагностика жүргізу бала мектепке немесе балабақшаға түскенде, сондай-ақ балалар лагеріне барар алдында қажет. Туберкулез диагностикасы — бұл ұжымдағы балалардың қауіпсіздігі мәселесі. (1*)

Туберкулездің иммунодиагностикасының қандай әдістері бар?

Иммунодиагностика әдістерін 2 түрге бөлуге болады:

Тері тесттерінің бірқатар кемшіліктері бар: (2,3, 4*)

Тері тесттерін жүргізуге қарсы көрсетілімдер болғанда, күмәнді нәтижелер алынғанда немесе ата-аналар тері тесттерін жүргізуден бас тартқанда T-SPOT.TB сияқты in vitro тесттерін жүргізу ұсынылады (1*)

T-SPOT.TB – бұл қан бойынша туберкулезді диагностикалаудың заманауи әдісі – тері сынамаларына (Манту) балама. (1,4, 5*)

Дәрігер балаға T-SPOT.TB-ны қашан тағайындай алады?

T-SPOT.TB туберкулез инфекциясына жыл сайынғы скринингтік тексеру көрсетілген барлық пациенттерде қолданылуы мүмкін.

Тері тесттерін жүргізуге қарсы көрсетілімдер болғанда:

T-SPOT.TB тесті балалардағы туберкулез инфекциясын анықтаудың балама диагностикалық әдісі ретінде клиникалық ұсынымдарға кіреді. (1*)

T-SPOT.TB тестінің теріс нәтижесі негізінде дәрігер мектепке немесе балабақшаға балада аурудың жоқтығы туралы анықтама бере алады. (1*)

1*. «Білім беру ұйымдарына түсетін және оқитын балалардағы туберкулезді анықтау және диагностикалау» клиникалық ұсынымдары, 2017 ж.

2*. Стандартты сұйылтудағы тазартылған туберкулез аллергенін медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық

3*. Диаскинтест дәрілік препаратын медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық

4*. Новак А.А., Поляница Д.В. Туберкулез скринингінің заманауи әдістері //Практика педиатра 2021; (3): 14-17

6*. Lewinsohn DM, Leonard MK, LoBue PA, et al. Official American Thoracic Society/Infectious Disease Society of America/Centers for Disease Control and Prevention Clinical Practice Guidelines Diagnosis of Tuberculosis in Adults and Children. Clin Infect Dis. 2017; 64 (2):111-115

МБТ-ның ағзадан толық шығарылуы (иммунитет деңгейі жеткілікті болғанда)

біріншілік туберкулездің дамуы (бактерия тез өсіп, көбейгенде)

латентті (жасырын) туберкулездің дамуы, бұл кезде адам ағзасында тіршілікке қабілетті МБТ болады, бірақ ауру симптомдары болмайды Мұндай жағдай көп жылдар бойы сақталуы мүмкін, ал иммунитет әлсірегенде туберкулездің белсенді түріне өтуі мүмкін. (1*)

туберкулезбен ауыратын адамдармен байланыс

туберкулезге қарсы вакцинацияның болмауы (БЦЖ)

қатар жүретін созылмалы аурулар

жиі ауыратын балалар

3 жасқа дейінгі балалар

13-тен 17 жасқа дейінгі жасөспірімдер

иммунтапшылық жағдайлары

ВИЧ-инфекциясы

цитостатикалық, иммуносупрессивті терапияны ұзақ қабылдау (1*)

тері тесттері (Манту, АТР сынамасы) — ағзада туберкулез қоздырғышы болғанда енгізілген жерде аллергиялық реакция тудыратын антигендерді тері ішіне енгізуге негізделген (1,2, 3,4*)

қан талдауы бойынша жүргізілетін және ағзаның аллергенмен әрекеттесуін болдырмайтын in vitro тесттер (T-SPOT.TB) (1,4, 5*)

аллергиялық реакциялардың даму ықтималдығы

жалған оң нәтижелер алу мүмкіндігі (Манту сынамасы үшін)

аллергиялық және тері ауруларында, жедел жұқпалы және созылмалы аурулар асқынғанда, эпилепсияда қарсы көрсетілген

тері сынамаларын профилактикалық егулермен қоса жүргізуге болмайды

нәтижелерді бағалау субъективті — мейіргер папуланы сызғышпен өлшейді

72 сағаттан кейін қайта келу қажеттігі

T-SPOT.TB бала үшін қауіпсіз, өйткені туберкулез аллергенін тері астына енгізу қажет емес (4,5*)

жағымсыз құбылыстар жоқ (4,5*)

T-SPOT.TB-ны кез келген жастағы балаларға жасауға болады (4,5*)

жоғары сезімтал әдістеме басқа тесттермен салыстырғанда T-SPOT.TB-ның ең жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді (5,6*)

T-SPOT.TB БЦЖ екпесі салынған пациенттерде жалған оң реакциялар бермейді (4,5*)

нәтижені бағалау объективті — T-SPOT.TB талдауын жүргізуді зертхана толығымен бақылайды (4,5*)

балада аллергиялық, тері немесе басқа аурулардың болуы, тері сынамаларынан айырмашылығы, T-SPOT.TB тестін жүргізуге қарсы көрсетілім болып табылмайды (4,5*)

тестті жүргізгеннен кейін шектеулер жоқ: бассейнге баруға, ыстық душ қабылдауға болады (4,5*)

екінші рет келу қажет емес (4,5*)

аллергиялық аурулар кезінде

тері аурулары кезінде

егер балада эпилепсия болса

созылмалы аурулар кезінде: ревматоидты артрит, қант диабеті және т.б.

егер бұрын туберкулинге аллергия байқалса

балабақшада немесе мектепте жұқпалы аурулар бойынша карантин болғанда (карантин кезінде тері сынамаларын жүргізу ұсынылмайды)

Манту сынамасы оң болғанда (нәтижені тексеру үшін)

Туберкулез анықталған адаммен байланыста болғанда

Сондай-ақ T-SPOT.TB тестін ата-аналар туберкулез диагностикасының басқа тәсілдерінің орнына өз қалауы бойынша таңдай алады.

Тиісті көрсетілімдер болған кезде дәрігер тағайындайды: жағдайды диагностикалау және нақтылау, аурудың ағымын және емдеу тиімділігін бақылау үшін, сондай-ақ кешенді тексеру аясында. Зерттеудің орындылығы мен мерзімін маман клиникалық жағдайды ескере отырып анықтайды.

Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.