Альфафетопротеин
Сипаттама
Альфафетопротеин — биосинтезі ұрықтың сарыуыз қапшығының жасушаларында басталып, содан кейін дамудың 5-ші аптасынан бастап бауырда жалғасатын ақуыз. Баладағы АФП деңгейі туғаннан кейін біртіндеп төмендеп, өмірдің бірінші жылының соңына қарай ересектер деңгейіне жетеді. Ересектерде бұл ақуыз деңгейінің артуы ықтимал онкологиялық ауруды көрсетуі мүмкін. Жүктілік кезіндегі АФП деңгейлері жүйке жүйесінің, алдыңғы құрсақ қабырғасының, зәр шығару жүйесінің даму ақауларын анықтау маркері ретінде қолданылады. АФП-нің жоғары деңгейлері аталық без, аналық без ісіктері және сүт безі аймағындағы басқа жаңа түзілімдері бар науқастарда байқалады. Дәлірек диагностика үшін АФП деңгейін ғана емес, хорионды гонадотропинді де талдау қажет. Маркерлер деңгейін операцияға дейін және одан кейін тұрақты бақылап отыру керек. АФП деңгейінің төмендеу жылдамдығын қалыптағы мәнмен (жартылай ыдырау кезеңі — 7 күн) және хорионды гонадотропин деңгейімен (жартылай ыдырауы — 3 күн) салыстыру маңызды. Бақылау бағдарламасы бірінші жыл бойы және келесі екі жылда АФП, жалпы хорионды гонадотропин және лактатдегидрогеназа деңгейін ай сайын өлшеуді қамтиды. АФП деңгейінің артуы гепатоцеллюлярлы карциномамен, ісіктердің бауырдағы метастаздарымен байланысты болуы мүмкін, сондықтан диагноз қою үшін маркерді басқалармен кешенде қолдану маңызды. Жоғары деңгейлерді түсіндіргенде қатерсіз ауруларда және регенерация үдерістерінде уақытша артудың мүмкіндігін ескеру қажет.
Тағы
Определение онкомаркера: Альфафетопротеин. Онкомаркеры — вещества (чаще белки), концентрация которых в крови может повышаться при некоторых опухолях, а также при ряде доброкачественных состояний. Анализ используется преимущественно для наблюдения за течением заболевания и контроля лечения, а также как вспомогательный инструмент в комплексной диагностике.
Важно понимать, что повышение онкомаркера не является самостоятельным доказательством онкологического заболевания, а нормальный уровень не исключает его полностью — результат оценивают только вместе с другими методами.
Көрсетілімдер: кімге және қашан тапсыру керек
Ұрықтың туа біткен аномалияларына пренаталды скрининг (жүйке түтігі ақауын, Даун синдромы мен Патау синдромын қоса) жүктіліктің екінші триместрінде барлық әйелдерге жүргізіледі. Бұл тестті жеке тәртіпте де, басқа талдаулармен үйлесімде де жүргізуге болады (мысалы, b ХГЧ және эстриолмен). Ол екінші триместрдің биохимиялық скринингіне жатады және Приска 2 бағдарламасына кіреді. Тест 14 апта + 0 күннен 21 апта + 6 күнге дейінгі кезеңде жүргізіледі, бұл ретте оны орындаудың оңтайлы уақыты жүктіліктің 16–18 аптасы саналады.
Жүйке түтігінің, алдыңғы құрсақ қабырғасының және зәр шығару жолдарының дамуындағы ықтимал аномалияларды анықтау үшін УЗИ нәтижелерін міндетті түрде ескеру керек.
УЗИ кезінде бауыр аймағында көлемді түзіліс табылса, онкологиялық ауруларды жоққа шығару қажет: бұл гепатоцеллюлярлы карцинома немесе әртүрлі ісіктердің метастаздары болуы мүмкін.
Тағы
Назначается для динамического наблюдения у пациентов с установленным диагнозом и контроля эффективности лечения, для раннего выявления рецидива, в комплексном обследовании при подозрении на опухоль соответствующей локализации, а в отдельных случаях (например, ПСА) — для скрининга в группах риска по рекомендации врача.
Талдауға дайындық
Қан венадан алынады. Таңертең аш қарынға (8–12 сағат ашыққаннан кейін) немесе жеңіл тамақтан 3–4 сағат өткен соң тапсырған дұрыс; су ішуге болады. Алдыңғы күні майлы тағамнан, алкогольден, қарқынды дене жүктемесі мен күйзелістен аулақ болыңыз, тапсырар алдында 10–15 минут демалыңыз. Қабылдап жүрген дәрілер мен биологиялық белсенді қоспалар туралы дәрігерге айтыңыз. Физиоемшаралардан, рентгеннен және басқа аспаптық зерттеулерден кейін бірден тапсырмаңыз.
Нәтижелерді түсіндіру
Онкомаркер деңгейінің жоғарылауы ісіктік процеспен байланысты болуы мүмкін, бірақ қабыну және қатерсіз аурулар кезінде, медициналық араласулардан кейін де байқалады. Емдеу аясында көрсеткіштің төмендеуі әдетте оның тиімділігін көрсетеді, ал динамикадағы өсу — үдеуді немесе қайталануды.
Нәтижеге тиісті ағзалардың қатерсіз аурулары, қабыну, жақындағы медициналық манипуляциялар, кейбір маркерлер үшін — темекі шегу, жүктілік, дәрі қабылдау, сондай-ақ әдістің ерекшеліктері әсер етеді. Сондықтан бір әдіспен өлшенген көрсеткіштің динамикасы аспаптық зерттеулермен үйлесімде түйінді маңызға ие.
Зерттеу нәтижелері диагноз емес — түсіндіруді емдеуші дәрігер жүргізеді.